2971 sayılı Karar ile Mersin ilinde rüzgâr enerji santrali kurulması amacıyla bazı taşınmazlar acele kamulaştırma kapsamına alınmıştır. Rüzgâr santralleri, güneş tarlalarının aksine geniş ve bitişik bir alan yerine türbin noktaları, ulaşım yolları ve kablo güzergâhı şeklinde dağınık parçalar gerektirir. Bu teknik özellik, kamulaştırmanın çoğunlukla parselin tamamını değil bir bölümünü kapsaması sonucunu doğurur ve hukuki tartışmayı doğrudan kısmi kamulaştırma başlığına taşır.
Parselin Tamamı mı, Bir Kısmı mı Alınıyor?
Kısmi alımda malikin mülkiyeti tümüyle sona ermez; geriye kalan bölüm elinde kalır. Asıl soru, kalan kısmın eski amaçla kullanılmaya devam edip edemeyeceğidir. Türbin platformu için ortasından bölünen bir tarla, servis yolu nedeniyle ikiye ayrılan bir bahçe veya yola cephesi kesilen bir arsa bu bakımdan ayrı ayrı ele alınır. Kalan kısmın değerinde düşme meydana geldiği ileri sürülüyorsa, bu iddia keşif sırasında somutlaştırılmalıdır.
Mülkiyet Devri mi, İrtifak Hakkı mı?
Enerji nakil hatları ve kablo güzergâhları için çoğu kez mülkiyetin devri yerine irtifak kurulması yoluna gidilir. İkisi arasındaki fark maliki yakından ilgilendirir:
- Mülkiyetin devrinde taşınmaz tamamen çıkar, karşılığında tam bedel ödenir.
- İrtifakta tapu malikte kalır, ancak kullanım kalıcı biçimde sınırlanır ve bedel bu sınırlamanın karşılığı olarak hesaplanır.
- İrtifak alanında yapılaşma, ağaç dikimi ve bazı tarımsal faaliyetler kısıtlanabilir; bu kısıtlamanın kapsamı tapuya işlenen metne göre belirlenir.
Rüzgâr Santrali Komşuluğunun Getirdiği Ayrı Başlık
Kamulaştırma kapsamına alınmayan ancak türbinlere yakın kalan taşınmaz malikleri de süreçten etkilenir. Gürültü, gölge titreşimi ve yapılaşma kısıtları gibi konular kamulaştırma bedeli içinde değerlendirilmez; bunlar ayrı hukuki yollara konu olabilecek nitelikte iddialardır. Bu iki başlığın karıştırılması, yanlış mercie başvuru riskini doğurur ve zaman kaybettirir.
Bedel Yargılamasında Zamanlama
Bilirkişi raporundaki emsal seçimi, arazi vasfı ve kapitalizasyon hesabı bedelin belirleyicisidir. Rapora itirazın gerekçesiz biçimde yapılması pratikte sonuç doğurmaz; hangi emsalin neden uygun olmadığı, arazinin hangi özelliğinin göz ardı edildiği tek tek gösterilmelidir. Ek rapor talebinin duruşma aşamasında zamanında sunulması gerekir.
Karara Karşı İdari Yargı Seçeneği
Acele kamulaştırma kararının hukuka aykırılığı iddiası, bedel davasından ayrı olarak idari yargıda ileri sürülür. İki sürecin paralel yürümesi mümkündür; ancak birinde yapılan işlem diğerindeki süreyi durdurmaz. Takvim yönetimi bu nedenle dosyanın en kırılgan noktasıdır.
Burada yer alan bilgiler genel çerçeve sunar; taşınmazınızın türbin ve güzergâha göre konumu farklı hukuki sonuçlar doğurabileceğinden, tapu ve tebligat belgeleriyle birlikte bireysel değerlendirme yaptırmanız uygun olur.