Asansörler, kullanımda kaldıkları sürece periyodik kontrol ve bakım rejimine tabi ürünlerdir. Bu alandaki düzenleme; bina sorumlusu, bakım yapan firma ve periyodik kontrolü gerçekleştiren kuruluş arasındaki yükümlülük dağılımını belirler. Bir kaza yaşandığında sorumluluğun kimde olduğu, çoğunlukla bu dağılımın nasıl işletildiğine bakılarak tespit edilir.
Bina Sorumlusu Kimdir?
Uygulamada bina sorumlusu; kat malikleri kurulu adına hareket eden yönetici veya yönetim kuruludur. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde ortak yer niteliğindeki asansörün bakım ve güvenliğinin sağlanması yöneticinin görevidir. Yöneticinin bakım sözleşmesi yapmaması ya da mevcut sözleşmeyi sürdürmemesi, kişisel sorumluluğunu gündeme getirebilir.
Etiket Renkleri ve Kullanım Yasağı
- Periyodik kontrol sonucunda asansöre uygunluk durumunu gösteren etiket iliştirilir
- Güvenli olmadığı tespit edilen asansörün kullanımdan men edilmesi gerekir
- Men kararına rağmen kullanıma devam edilmesi, kaza hâlinde kusur değerlendirmesini ağırlaştırır
- Tespit edilen eksikliklerin verilen süre içinde giderilmesi ve yeniden kontrol ettirilmesi gerekir
Bakım Sözleşmesinin İçeriği
Bakım sözleşmesinde; bakım aralığı, hangi işlemlerin bakım kapsamında olduğu, kapsam dışı arızaların nasıl ücretlendirileceği, arıza bildirimine müdahale süresi ve mahsur kalma durumunda kurtarma yükümlülüğü açıkça yazılmalıdır. Bakım kayıtlarının tutulduğu defter veya elektronik kayıt, sonradan yapılacak incelemede ilk aranan belgedir.
Kaza Sonrası Süreç
- Olay yerinin bozulmadan tespiti sağlanır; asansör kabini, kapı ve kumanda sistemine ilişkin görüntü kaydı alınır.
- Kolluk ve belediye bildirimi yapılır; periyodik kontrol raporları ile bakım kayıtları talep edilir.
- Yaralanma veya ölüm varsa taksirle yaralama ya da taksirle öldürme kapsamında ceza soruşturması yürütülebilir; sorumluluk yönetici, bakım firması ve kontrol kuruluşu arasında ayrı ayrı değerlendirilir.
- Zarar gören, maddi ve manevi tazminat talebini kusur dağılımına göre yöneltir.
- Bakım firmasının mesleki sorumluluk sigortası bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
Yönetim Tarafında Kontrol Listesi
Yönetici için en etkili koruma, belgeyi eksiksiz tutmaktır: geçerli bakım sözleşmesi, son periyodik kontrol raporu ve etiketi, eksiklik giderme yazışmaları, kat malikleri kuruluna yapılan bilgilendirmeler ve bütçe kararları. Eksiklik bildirildiği hâlde kurulun karar almadığı durumlarda, bu bildirimin yazılı olarak yapılmış olması yöneticinin konumunu belirgin biçimde etkiler.
Bu yazı asansör güvenliğine ilişkin yükümlülüklerin genel görünümünü aktarır. Yaşanmış bir kaza, verilmiş bir idari ceza veya kullanım men kararı söz konusuysa, teknik raporlarla birlikte hukuki değerlendirme yapılması gerekir.