Üniversite bünyesinde kurulan psikoloji uygulama ve araştırma merkezleri, hem akademik araştırma hem de danışan görüşmeleri yürüten çift kimlikli yapılardır. Bu ikilik, hukuki açıdan önemlidir: aynı görüşmenin verisi bir yandan klinik kayıt, diğer yandan araştırma verisi olabilir. Bu rehber, merkez yönetmeliklerinin çizdiği çerçeveyi hizmet alan kişi ve merkez personeli açısından ele alır.
Merkezin Organları ve Karar Yetkisi
Tipik bir merkez yönetmeliği müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulu yapısını kurar. Bir uygulamanın hukuka uygunluğu tartışıldığında ilk sorulacak soru, o kararı almaya yetkili organın hangisi olduğudur. Yönetim kurulu kararı gerektiren bir konunun tek imzayla yürütülmesi, kararın yetki yönünden sakatlanmasına yol açabilir.
Kişisel Verilerin Korunması Boyutu
Psikolojik değerlendirme kayıtları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veri kategorisine girer. Bu kategori, sıradan verilere göre daha ağır bir işleme rejimine tabidir. Pratikte dikkat edilmesi gerekenler:
- Aydınlatma metni ile açık rıza metninin ayrı belgeler olması
- Araştırmada kullanım için ayrıca ve açıkça rıza alınması
- Kayıtların kimlerin erişimine açık olduğunun yazılı olarak belirlenmesi
- Anonimleştirmenin gerçekten geri döndürülemez biçimde yapılması
Danışanın Kayıtlara Erişim Talebi
Hizmet alan kişi, kendisine ilişkin verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme ve bunlara ilişkin bilgi talep etme hakkına sahiptir. Talep önce veri sorumlusu sıfatındaki üniversiteye yazılı olarak yöneltilir. Cevap alınamaz veya cevap yetersiz kalırsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açıktır. Talebi doğrudan kuruma iletmeden şikâyete gitmek, başvurunun usulden değerlendirilmesine sebep olabilir.
Öğrenci Stajyer Uygulamalarında Gözetim
Merkezlerde lisans veya lisansüstü öğrencilerin gözetim altında görüşme yürütmesi yaygındır. Danışanın, karşısındaki kişinin stajyer olduğunu ve görüşmenin süpervizyona konu edileceğini önceden bilmesi gerekir. Bu bilgilendirmenin yapılmamış olması, hem yönetmelik ihlali hem de kişilik haklarına ilişkin bir tartışmanın kapısını aralar.
Uyuşmazlık Çıktığında İzlenecek Yol
- Şikâyeti önce merkez müdürlüğüne yazılı olarak iletin, kayıt numarası alın.
- Sonuç alınamazsa üniversite rektörlüğüne başvurun.
- Veri boyutu varsa KVKK başvuru yolunu ayrıca işletin.
- İdari işlem niteliğindeki kararlar için dava süresini takvimleyin.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir; her üniversitenin yönetmelik metni farklılık gösterebildiğinden, somut şikâyetinizde ilgili merkezin kendi yönetmeliğini ve varsa etik kurul kararlarını bir hukuk danışmanıyla incelemenizde yarar vardır.