Üniversitelerin merkezi araştırma laboratuvarları, akademik çalışmaların yanı sıra dış paydaşlara ücretli analiz hizmeti de verir. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi bünyesindeki laboratuvara ilişkin yönetmelik merkezin organlarını ve çalışma esaslarını düzenlerken, pratikte en çok tartışılan konu düzenlenen analiz raporunun hukuki değeri ve bu rapordan doğan sorumluluktur.
Analiz Raporu Delil Olarak Ne İfade Eder?
Bir laboratuvar raporu, bir davada kural olarak taraflardan birinin sunduğu belge niteliğindedir; mahkemece görevlendirilmiş bilirkişi raporu ile aynı statüde değildir. Hukuk yargılamasında hâkim, taraflarca sunulan böyle bir raporu serbestçe değerlendirir ve gerektiğinde ayrıca bilirkişi incelemesine başvurur. Buna karşılık, mahkemenin doğrudan görevlendirmesiyle yapılan analiz, usul kurallarına uygun olduğu ölçüde çok daha güçlü bir işlev görür. Rapor talep eden tarafın en başta belirlemesi gereken şey, hangi amaca hizmet edecek bir belge istediğidir.
Numunenin Zinciri: En Kırılgan Halka
Analiz sonucuna yöneltilen itirazların büyük kısmı sonucun kendisine değil, numunenin geçmişine yönelir. Sağlam bir dosyada bulunması gereken kayıtlar şunlardır:
- Numunenin kim tarafından, nerede, hangi tarih ve saatte alındığı
- Taşıma ve saklama koşullarına ilişkin sıcaklık ve süre kaydı
- Teslim tutanağı ve laboratuvara giriş numarası
- Şahit numune ayrılıp ayrılmadığı
- Kullanılan cihazın kalibrasyon kaydı ve uygulanan yöntemin standardı
Ücret ve Döner Sermaye Uyuşmazlıkları
Dış paydaşa verilen hizmetin bedeli döner sermaye üzerinden tahsil edilir. Uyuşmazlık genellikle şu üç noktada çıkar: talep edilen analizin kapsam dışı bir ek işlem içermesi, sonucun beklenen yönde çıkmaması nedeniyle ödemeden kaçınılması ve tekrar analiz talebinin kime fatura edileceği. Bu nedenle iş emri formunda analiz kapsamının, teslim süresinin ve tekrar koşullarının açıkça yazılması, sonradan yaşanacak tartışmayı büyük ölçüde önler.
Hatalı Rapor Hâlinde Sorumluluk
- Hatanın yöntem seçiminden mi, uygulamadan mı, yoksa numuneden mi kaynaklandığını tespit edin.
- Laboratuvarın raporda yaptığı kapsam ve sınırlılık açıklamalarını inceleyin.
- Zararın raporla arasındaki illiyet bağını somut olarak ortaya koyun.
- Kurumun hizmet kusuru ile personelin kişisel kusurunu ayrı ayrı değerlendirin.
Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Bir analiz raporuna dayanan talep ya da bu rapora karşı yapılacak itirazda, ilgili teknik standart ve dosyadaki kayıtlar birlikte incelenmeden değerlendirme yapılması sağlıklı olmaz.