Atatürk Üniversitesi Toplumsal Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, sosyal bilimler alanında saha çalışması ve toplumsal analiz yürütmek üzere kurulan merkezin işleyişini düzenler. Sosyal bilim araştırmaları çoğu zaman "risksiz" kabul edilir; oysa anket, derinlemesine görüşme ve gözlem yöntemleri doğrudan kişisel veri işleme faaliyetidir ve kendine özgü bir hukuki disiplin gerektirir.
Anket Verisi Kişisel Veri Midir?
Katılımcının kimliği doğrudan ya da dolaylı olarak belirlenebiliyorsa, toplanan yanıtlar kişisel veridir. Küçük örneklemli ve dar coğrafyalı çalışmalarda, ad sorulmasa bile yaş, meslek ve mahalle bilgisinin birleşimi kimliği belirlenebilir kılabilir. Bu nedenle anonimlik iddiası her çalışmada ayrıca sınanmalıdır. Siyasi görüş, inanç, sağlık ve etnik köken gibi başlıklar sorulduğunda özel nitelikli veri rejimi devreye girer.
Kırılgan Gruplarla Çalışmada Ek Koşullar
- Çocuklarla yapılan çalışmalarda veli veya vasi onayı ile çocuğun kendi rızası birlikte aranır.
- Kurumsal ortamlarda yapılan araştırmalarda ayrıca kurum izni gerekir.
- Katılımın gönüllü olduğu ve istenildiğinde çekilebileceği açıkça bildirilmelidir.
- Katılım karşılığı verilen teşvikler, rızayı sakatlayacak ölçüde olmamalıdır.
Kayıt, Saklama ve Paylaşım Zinciri
- Ham veri ile analiz verisinin ayrı ortamlarda tutulması.
- Kimlik bilgilerinin yanıtlardan ayrılarak kod anahtarının erişimi sınırlı biçimde saklanması.
- Saklama süresinin baştan belirlenmesi ve süre sonunda imha yönteminin tanımlanması.
- Veri paylaşımı yapılacaksa, paylaşım öncesinde kimliksizleştirme kontrolünün belgelenmesi.
Yayın Aşamasında Kişilik Hakkı
Araştırma bulgularının yayımlanmasında, katılımcıların tanınmasına yol açacak alıntı ve ayrıntılardan kaçınılması gerekir. Aksi hâlde Türk Medeni Kanunu'nun kişilik haklarına ilişkin hükümleri çerçevesinde durdurma ve tazminat talepleri gündeme gelebilir. Kurum veya yerleşim yeri adının olumsuz bir bulguyla birlikte anılması hâlinde, tüzel kişilerin de kişilik hakkı korumasından yararlanabileceği unutulmamalıdır.
Yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Belirli bir saha çalışması, onam metni veya veri paylaşım talebi bakımından güncel mevzuat ve etik kurul ilkeleri ışığında ayrıntılı değerlendirme yapılması yerinde olur.