Vücut ağırlığı kontrolü için diyetin yerini alan gıdalara ilişkin Türk Gıda Kodeksi tebliği, günlük öğünlerin tamamının veya bir kısmının yerine kullanılan ürünlerin bileşimini, zorunlu etiket bilgilerini ve beyan kurallarını düzenler. Bu ürün grubunda hukuki risk iki koldan gelir: bir yandan 5996 sayılı Kanun kapsamında idari denetim, diğer yandan tüketici mevzuatı ve haksız ticari uygulama iddiaları.
Tam Öğün Yerine Geçen Ürün ile Öğün Yerine Geçen Ürün
Günlük beslenmenin tamamının yerini alan ürünlerle yalnızca bir öğünün yerini alan ürünler farklı bileşim ve etiket şartlarına tabidir. Ürünün hangi kategoride sunulduğu, kullanım talimatında belirtilmesi gereken günlük tüketim düzenini de değiştirir. Kategori hatası, sonradan hem etiket hem tanıtım aykırılığı olarak birlikte değerlendirilebilir.
Beyanlarda Kırmızı Çizgiler
- Belirli sürede belirli miktarda kilo kaybı vaat eden ifadeler
- Ürünün hastalık tedavi ettiği veya önlediği izlenimi veren anlatımlar
- Bilimsel dayanağı sunulamayan karşılaştırmalı üstünlük iddiaları
- Kullanım talimatı ile çelişen görsel ve slogan tasarımı
İki Ayrı Cepheden Gelen Şikâyet
Aynı etiket, bir yandan gıda denetimine konu olurken diğer yandan tüketici tarafından 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında reklam kurulu şikâyetine veya tüketici hakem heyeti başvurusuna taşınabilir. Bu nedenle savunma stratejisinin tek elden kurulması gerekir; idari denetimde verilen bir beyanın, tüketici uyuşmazlığında aleyhe delil hâline gelmemesi için ifadelerin tutarlı olması önemlidir.
Belge Zincirini Ayakta Tutmak
- Her beyan için dayanak dosyası oluşturun: hangi ifade, hangi teknik veriye dayanıyor?
- Ambalaj revizyonlarını tarih ve versiyon numarasıyla arşivleyin.
- Reklam yayın tarihlerini, mecra bilgisiyle birlikte listeleyin.
- Şikâyet ve denetim yazışmalarını tek bir kronolojik dosyada toplayın.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir ve somut ürünün etiketi görülmeden sonuç doğurmaz. Etiket ve tanıtım metinleri yayına girmeden önce hukuki gözden geçirmeden geçirilmesi, sonradan geri çağırma maliyetini azaltır.