3373 sayılı düzenleme, Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3 üncü maddesinin (b) bendi kapsamında yapılacak ihalelere ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Bu bent, savunma ve güvenlik alanındaki belirli alımların Kamu İhale Kanunu'nun genel hükümlerinden istisna tutulmasına imkân tanır. İstekliler bakımından en kritik sonuç, alışılmış itiraz mekanizmalarının aynı şekilde işlemiyor olmasıdır.
İstisna Kapsamındaki İhale Ne Demektir?
İstisna, alımın denetimsiz yapılacağı anlamına gelmez; genel kanun yerine, idare tarafından çıkarılan usul ve esaslar ile ihale dokümanının uygulanacağı anlamına gelir. Bu nedenle isteklinin başvuracağı ilk kaynak Kamu İhale Kanunu'nun genel hükümleri değil, ihale dokümanı ve ilgili usul ve esaslar metnidir.
İstekli Açısından Belirleyici Dört Nokta
- Yeterlik kriterlerinin ve gizlilik derecelerinin dokümanda nasıl tanımlandığı
- Tekliflerin değerlendirilmesinde fiyat dışı unsurların ağırlığı ve puanlama yöntemi
- Yerlilik, teknoloji kazanımı ve sanayileşme yükümlülüklerine ilişkin taahhütlerin kapsamı
- Sözleşme aşamasındaki teminat, gecikme cezası ve fesih hükümlerinin ağırlığı
Şikâyet ve İtiraz: Genel Rejimden Ayrılan Yön
Genel rejimde işleyen idari itiraz mekanizması, istisna kapsamındaki alımlarda aynı biçimde uygulanmayabilir. Bu durumda isteklinin izleyeceği yol genellikle şu sırayla kurulur: önce ihaleyi yapan idareye yazılı başvuru ile işlemin düzeltilmesinin istenmesi, bu başvurunun reddi veya yanıtsız kalması hâlinde ise idari yargıda iptal davası açılması. Sürelerin, dokümanda öngörülen özel süreler ile idari yargılama usulünün genel süreleri birlikte dikkate alınarak hesaplanması gerekir.
Dokümana Yönelik İtirazın Zamanlaması
- İhale dokümanındaki bir kritere itiraz edilecekse, bu itiraz teklif verme aşamasından önce yapılmalıdır.
- Teklif verip sonucu bekledikten sonra doküman hükmüne itiraz etmek, uygulamada zayıf bir konum yaratır.
- Değerlendirme dışı bırakma kararına karşı itirazda, hangi kriterin hangi belgeyle karşılandığı somut olarak gösterilmelidir.
- Yazışmaların tamamı, tarih ve kayıt numarasıyla saklanmalıdır.
Gizlilik Rejimi ve Delil Sorunu
Savunma alımlarında dosyanın önemli bir bölümü gizlilik derecelidir. Bu durum, isteklinin gerekçeye erişimini sınırlayabilir. Böyle hâllerde talep, doğrudan belge örneği istemek yerine, işlemin gerekçesinin usulüne uygun biçimde açıklanması ve yargı denetiminin sağlanabilmesi için ilgili bilgilerin mahkemeye sunulması yönünde kurulmalıdır.
Buradaki çerçeve genel niteliktedir. İstisna kapsamındaki her alımın kendi dokümanı belirleyici olduğundan, itiraz veya dava düşünülen hâllerde dokümanın ve yazışmaların bütün olarak incelenmesi gerekir.