Üsküdar Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, üniversiteye bağlı sağlık biriminin işleyişini, organlarını ve hizmet esaslarını düzenler. Sağlık uygulama ve araştırma merkezleri, aynı anda hem bir sağlık kuruluşu hem de bir eğitim ve araştırma birimi olarak faaliyet gösterir. Bu ikili nitelik, uygulanacak mevzuatın da çok katmanlı olması sonucunu doğurur.
Üç Ayrı Mevzuat Katmanının Kesişimi
Bu merkezlerde yürütülen bir işlem, aynı anda birden fazla düzenlemeye tabidir:
- Yükseköğretim mevzuatı: merkezin kuruluşu, organları ve akademik personelin statüsü.
- Sağlık mevzuatı: hizmet sunumu, ruhsatlandırma, hasta hakları ve denetim.
- Genel hukuk: sorumluluk, kişisel veri koruması ve ceza hukuku boyutu.
Bir uyuşmazlıkta hangi katmanın belirleyici olduğu, çoğu zaman görevli yargı yerinin tespitini de etkiler.
Aydınlatılmış Onam: Şeklî Bir İmza Değil
Tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu, kural olarak hastanın aydınlatılmış onamına dayanır. Onamın geçerli sayılabilmesi için hastanın; müdahalenin niteliğini, olası riskleri, alternatif yöntemleri ve müdahaleden kaçınmanın sonuçlarını anlayabileceği bir dille öğrenmiş olması gerekir. Matbu bir formun aceleyle imzalatılması, aydınlatma yükümlülüğünü karşılamaz. Eğitim kurumlarında ayrıca, müdahaleye asistan veya öğrencinin katılacak olması hastaya bildirilmelidir.
Tıbbi Uygulama Hatası İddialarında Süreç
- Hastane kayıtlarının, tetkik sonuçlarının ve onam belgelerinin eksiksiz temini ilk adımdır.
- Kurum içi hasta hakları birimine başvuru, idari yolun tüketilmesi bakımından anlam taşır.
- Uyuşmazlığın niteliğine göre idari yargı veya adli yargı yolu gündeme gelir; kamu görevlisinin kişisel kusuru ile hizmet kusuru ayrımı burada belirleyicidir.
- Zamanaşımı ve dava açma süreleri, zararın ve failin öğrenildiği ana göre işlemeye başlar; bu nedenle gecikmeden hukuki değerlendirme alınmalıdır.
Klinik Araştırmalarda Ek Güvenceler
Merkezde yürütülen klinik araştırmalarda, olağan tedavi ilişkisinden farklı olarak katılımcının araştırma amacıyla bir riske maruz kaldığı kabul edilir. Bu nedenle etik kurul onayı, ayrı ve daha ayrıntılı bir bilgilendirme metni ve katılımcının her an çekilme hakkının açıkça tanınması aranır. Araştırma onamı ile tedavi onamının tek bir belgede birleştirilmesi, katılımcının iki farklı ilişkiyi ayırt etmesini engellediği için sakıncalıdır.
Sağlık Verisinin Korunması
Hasta dosyaları, görüntüleme kayıtları ve laboratuvar sonuçları özel nitelikli kişisel veridir. Erişim yetkisinin görev tanımıyla sınırlandırılması, erişim kayıtlarının tutulması ve akademik yayınlarda hastanın kimliğinin teşhis edilemeyecek şekilde gizlenmesi zorunludur. Nadir bir vakanın ayrıntılı sunumunda, klinik bilgilerin bileşimi tek başına kimlik teşhisine imkân verebilir; bu ihtimal göz ardı edilmemelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir ve tıbbi ya da hukuki tavsiye yerine geçmez. Sağlık hizmetinden kaynaklanan somut bir mağduriyet veya idari işlem söz konusuysa, dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.