Barajlar, göletler, isale hatları ve regülatörler gibi su yapıları; hem kamu güvenliği hem de kritik altyapı olmaları nedeniyle özel bir koruma rejimine tabidir. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün su yapılarına ilişkin koruyucu güvenlik tedbirleri düzenlemesi, bu tesislerde giriş-çıkış, kullanım ve çevre faaliyetlerinin sınırlarını çizer. Rehberin odağı, ihlal iddiasıyla karşılaşan kişi ve şirketlerin sorumluluk sınırlarıdır.
Korunan Alanın Sınırı Nerede Başlar?
Uygulamadaki tartışmaların çoğu, tesisin fiziki sınırı ile koruma alanının sınırının aynı olmamasından doğar. Tesis çeperinin dışındaki bir arazi de güvenlik tedbirleri kapsamına alınmış olabilir. Bu nedenle bir faaliyetin hukuka aykırı sayılıp sayılmayacağı, öncelikle o noktanın idarece nasıl tanımlandığına bakılarak belirlenir.
Sık Karşılaşılan İhlal İddiaları
- Yasaklı alanda avlanma, yüzme veya tekne ile giriş.
- Koruma sahasında izinsiz kazı, dolgu, hafriyat veya yapı.
- Görüntüleme cihazlarıyla tesise yönelik izinsiz kayıt.
- Servis yolu ve mühendislik yapılarının izinsiz kullanımı.
- Tesise atık veya kirletici bırakılması.
İdari Yaptırım ile Ceza Sorumluluğunun Ayrımı
Aynı fiil, hem idari bir yaptırıma hem de ayrı bir ceza soruşturmasına konu olabilir. Örneğin kamu malına zarar verildiği iddiası Türk Ceza Kanunu kapsamında değerlendirilirken, alana izinsiz girişten dolayı ayrıca idari işlem tesis edilebilir. Bu iki hattın karıştırılması, savunmanın yanlış merci önünde yapılmasına yol açar; idari para cezasına karşı yürütülmesi gereken itiraz yolu ile soruşturma dosyasındaki savunma birbirinin yerine geçmez.
Şirketler İçin Uyum Notları
Su yapılarının çevresinde madencilik, tarım, inşaat veya turizm faaliyeti yürüten işletmeler bakımından en kritik nokta, izinlerin kapsamının fiilen yapılan işle örtüşmesidir. Ruhsat mevcut olsa dahi koruma sahasına taşan bir faaliyet ayrı bir ihlal oluşturabilir. Personelin sahaya giriş kayıtları ile araç ve iş makinesi hareketlerinin tutulması, sonradan çıkan iddialara karşı en somut savunma malzemesidir.
Tutanağa Karşı İlk 3 Kontrol
- Tutanakta belirtilen koordinat ve alan tarifi gerçekten koruma sahasında mı?
- Tutanağı düzenleyen görevlinin yetkisi ve tutanağın imza/şerh durumu nedir?
- Karar size usulüne uygun tebliğ edildi mi; itiraz süresi ne zaman işlemeye başladı?
Bu içerik tanıtıcı niteliktedir. Koruma sahası sınırları saha ve tesis bazında farklılaştığından, somut tutanak ve haritalar incelenmeden nihai bir değerlendirme yapılması doğru olmaz.