Üniversite bünyesindeki psikolojik danışma ve rehberlik uygulama ve araştırma merkezleri; öğrencilere ve zaman zaman dış danışanlara yönelik hizmet sunar. Bu alanda hukuki tartışmanın merkezinde tek bir kavram vardır: gizlilik. Rehber, merkez-danışan ilişkisini gizlilik yükümlülüğü ve bu yükümlülüğün sınırları üzerinden ele alır.
Gizliliğin Hukuki Dayanağı
Danışma sürecinde paylaşılan bilgiler, kişinin ruh sağlığına ilişkin olması nedeniyle 6698 sayılı Kanun anlamında özel nitelikli kişisel veri kabul edilir. Bunun yanında meslek etiği ve Türk Ceza Kanunu'ndaki kişisel verilere ilişkin koruma da devrededir. Yani gizlilik, yalnızca mesleki bir kural değil, ihlali yaptırıma bağlanmış bir yükümlülüktür.
Gizliliğin Sınırları Nerede Biter?
- Kişinin kendisine veya başkasına yönelik ciddi ve yakın bir tehlike bulunması.
- Bir suça ilişkin bildirim yükümlülüğünün doğduğu durumlar.
- Adli mercilerin usulüne uygun talebi üzerine kayıt istenmesi.
- Çocuk ve kısıtlıların korunmasına ilişkin özel haller.
Bu istisnaların kapsamı dar yorumlanır; danışanın rızası olmadan yapılan her paylaşım değil, yalnızca hukuki dayanağı bulunan paylaşımlar meşru sayılır.
Kayıt Tutma ve Saklama
Görüşme notlarının kim tarafından, hangi ortamda tutulduğu ve ne kadar süreyle saklanacağı önceden belirlenmelidir. Ortak kullanılan bilgisayarlarda tutulan notlar, erişim yetkisi sınırlandırılmadığında ihlal riskini doğrudan artırır. Danışanın kendi kayıtlarına erişim talebi de mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gereken ayrı bir başlıktır.
Öğrenci Danışanlar Bakımından Özel Durum
Merkezden hizmet alan öğrencinin bu bilgisinin akademik birimlerle paylaşılması, öğrencinin üniversite içindeki konumunu etkileyebileceğinden özellikle hassastır. Disiplin süreçleri ile danışmanlık sürecinin birbirine karıştırılmaması, hem öğrenci güvenini hem merkezin hukuki konumunu korur.
Merkez İçin Uygulama Adımları
- Danışana ilk görüşmede gizliliğin kapsamını ve istisnalarını yazılı olarak açıklayın.
- Erişim yetkilerini görev bazlı sınırlayın ve kayıtlarını tutun.
- Adli talep geldiğinde talebin dayanağını ve kapsamını kontrol ederek yanıt verin.
- Araştırma amaçlı kullanımda ayrı bir hukuki dayanak ve etik onay arayın.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Gizliliğin istisnalarının somut olayda ne şekilde uygulanacağı hassas bir değerlendirme gerektirdiğinden, tereddüt halinde önceden hukuki görüş alınması yerinde olur.