Bisiklet Yolları Yönetmeliği, bisiklet yollarının planlanması, projelendirilmesi, yapımı ve işaretlenmesine dair teknik ölçütleri belirler. Görünüşte tamamen teknik olan bu metin, bir kaza sonrası açılan tazminat davasında idarenin hizmet kusurunu ölçmenin cetveli hâline gelir. Yönetmelikte öngörülen genişlik, eğim, ayrım veya işaretleme koşullarına uyulmaması, olayda idarenin sorumluluğunu tartışmaya açar.
Kaza Türüne Göre Değişen Sorumluluk Adresi
Bisiklet yolu kazalarında ilk yapılması gereken, sorumluluğun kime yöneleceğini doğru belirlemektir:
- Yol yapısından kaynaklanan kaza (çökme, kapak eksikliği, ani daralma, kaygan yüzey): yolun bakım ve işletmesinden sorumlu idareye karşı tam yargı davası
- Başka bir aracın ihlaliyle kaza: sürücü ve zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı talep
- Yapım kusuru: yükleniciye karşı sorumluluk, idareye rücu ilişkisi ayrıca değerlendirilir
- Yol üzerine izinsiz konulan engel: engeli koyan gerçek veya tüzel kişi
Olay Yerinde Toplanması Gereken Deliller
Bisiklet kazalarında delil, motorlu araç kazalarına göre çok daha hızlı kaybolur. Tutanağa sadece "bisikletli düştü" yazılması, dosyayı baştan kusur tartışmasız hâle getirir. Olaydan hemen sonra yolun kusurlu bölümünün ölçekli fotoğraflanması, çukur veya seviye farkının bir cetvel yanında görüntülenmesi, işaret levhalarının bulunduğu ya da bulunmadığı noktaların kaydı gerekir. Belediyenin veya ilgili idarenin sonradan yaptığı onarım, kusurun varlığına ilişkin güçlü bir gösterge oluşturur; bu nedenle onarım öncesi görüntü kritik değerdedir.
Bilirkişi İncelemesinde Yönetmeliğin Rolü
Mahkemenin görevlendireceği bilirkişi, kusur değerlendirmesini büyük ölçüde yönetmelikte öngörülen teknik ölçütlere uygunluk üzerinden yapar. Bu nedenle dava dilekçesinde "yol bozuktu" demek yerine, hangi teknik ölçütün karşılanmadığının ve bunun kazayla nedensellik bağının kurulması gerekir. Nedensellik bağı kurulamadığında, yol kusurlu olsa dahi tazminat talebi karşılıksız kalabilir.
Müterafik Kusur Savunmasına Hazırlık
İdare savunmasında neredeyse her dosyada bisikletlinin kendi kusurunu ileri sürer: hız, kask ve donanım eksikliği, yolun yanlış yönde kullanımı, gece görünürlük ekipmanının bulunmaması. Bu savunma tazminattan indirim sebebidir ve tamamen reddi zordur. Davacı tarafın ekipman, aydınlatma ve seyir yönüne ilişkin delilleri baştan dosyaya koyması indirim oranını belirgin biçimde etkiler.
Süre ve Usul Sırası
- İdareye karşı taleplerde önce yazılı başvuru yapılması ve idarenin cevabının beklenmesi usulü izlenir.
- Cevap verilmemesi hâlinde zımni ret üzerine dava açma süresi işlemeye başlar.
- Yaralanma varsa tedavi süreci sürerken de dava açılabilir; kalıcı zarar için ıslah imkânı gözetilir.
- Sigorta talepleri ile idari dava süreleri ayrı takip edilir, biri diğerini beklemez.
Yazıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; bisiklet kazası dosyalarında sonuç, kaza yerinin idari statüsüne ve toplanan teknik verilere göre değiştiğinden somut olay için ayrıca inceleme gerekir.