Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği, gıdayla temas edecek plastiklerin üretiminde kullanılabilecek maddeleri, sınır değerleri ve piyasaya arz koşullarını belirler. Önceki başlıkta test yöntemi ele alınmıştı; burada odak, işletmenin günlük olarak taşımak zorunda olduğu belge ve izlenebilirlik yükünde. Denetimlerde kesilen cezaların önemli bir bölümü ürünün kendisinden değil, ürünü destekleyen dosyanın eksikliğinden doğar.
Uygunluk Beyanı Neden Tek Başına Yetmez?
Uygunluk beyanı, ürünün mevzuata uygun olduğunu gösteren yazılı belgedir; ancak beyanın arkasında onu doğrulayan destekleyici dokümantasyon bulunmalıdır. Denetimde beyan sunulup destekleyici veri gösterilemediğinde, beyanın kendisi de tartışmalı hâle gelir. Dosyada bulunması beklenenler:
- Kullanılan hammaddelerin, izin verilen maddeler listesindeki karşılıklarıyla eşleştirilmesi,
- Genel ve varsa özel göç limitlerine ilişkin test sonuçları veya hesaplamalar,
- Ürünün öngörülen kullanım koşullarının (sıcaklık, süre, gıda türü) açıkça tanımlanması,
- Tekrar kullanım veya çok kullanımlık ürünlerde ilave test verileri.
İzlenebilirlik: Zincirin Bir Halka Öncesi ve Sonrası
İşletmeler, ürünü kimden aldıklarını ve kime verdiklerini gösteren kayıtları tutmakla yükümlüdür. Bu kayıt sistemi bir güvenlik sorunu çıktığında geri çağırmanın hızını belirler. Kayıt tutulmaması iki yönlü risk doğurur: hem idari yaptırım hem de zincirdeki başka bir aktörden kaynaklanan kusurun kendi üzerinize kalması. Rücu edebilmenin ön koşulu, tedarikçinin belgeyle gösterilebilmesidir.
Piyasadan Geri Çekmede Doğru Sıra
- Uygunsuzluk şüphesi doğduğunda etkilenen parti numaralarını sınırlandırın ve stoğu ayırın.
- Yetkili idareye bildirim yükümlülüğünüzü, kendi iç incelemenizin bitmesini beklemeden gündeminize alın.
- Müşterilere yapılan bildirimi yazılı ve tarihli kanaldan yürütün.
- Yapılan her adımı, sonradan iyi niyeti ve özeni ispatlayacak biçimde dosyalayın.
Sözleşmesel Koruma: Tedarikçiden Ne İstenmeli?
Tedarik sözleşmelerine, uygunluk beyanının güncel tutulacağı, mevzuat değişikliğinde yenileneceği ve aykırılıktan doğan idari yaptırımların tedarikçiye rücu edileceği yönünde açık hükümler konulması, sonradan yaşanacak zarar paylaşımı tartışmasını büyük ölçüde önler. Bu hükümler yoksa zarar, kusurun ispatı güç olduğu ölçüde ürünü piyasaya arz eden üzerinde kalır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Gıda ile temas eden malzeme mevzuatı teknik ekleriyle birlikte sık güncellendiğinden, denetim veya ihtilaf hâlinde yürürlükteki metin üzerinden hukuki destek alınması önerilir.