Sermaye piyasası düzenlemeleri, halka açık ortaklıklarda belirli koşullar oluştuğunda oy hakkında ve yönetim kurulunda temsilde tanınmış imtiyazların ortadan kalkmasını öngörür. II-28.1 sayılı Tebliğ bu mekanizmanın esaslarını belirler. Konunun pratik önemi, uzun süre zarar açıklayan bir ortaklıkta azınlık pay sahiplerinin yönetim üzerindeki etkisinin nasıl değişeceğidir.
Mekanizmanın Mantığı
İmtiyaz, normalde payın nominal ağırlığından bağımsız bir yönetim gücü sağlar. Düzenlemenin amacı, ortaklığın belirli bir dönem boyunca sürekli zarar etmesi hâlinde bu ayrıcalıklı konumun kendiliğinden sona ermesini sağlamaktır. Böylece sermayenin gerçek dağılımı ile yönetim gücü arasındaki makas kapanır. Burada kritik olan, koşulun oluşup oluşmadığının hangi finansal tablolara göre tespit edileceğidir.
Pay Sahibinin İzlemesi Gereken Veriler
- Kamuya açıklanan yıllık konsolide finansal tablolar ve bağımsız denetim raporu
- Ortaklığın esas sözleşmesindeki imtiyaz maddelerinin tam metni
- Genel kurul çağrı ilanı, gündem ve vekâleten oy kullanma formları
- İmtiyaza ilişkin özel durum açıklamaları
Bu belgeler dosyaya tarih sırasıyla alınmalıdır; çünkü ihtilaf çıktığında koşulun hangi tarihte gerçekleştiği tartışılır.
Genel Kurulda Ne Yapılmalı?
İmtiyazın kalktığı yönündeki iddia, en etkili biçimde genel kurul toplantısında ortaya konur. Toplantıya katılan pay sahibinin, imtiyazlı payların oy kullanmasına ilişkin itirazını tutanağa geçirtmesi gerekir. Tutanağa geçirilmemiş bir itiraz, sonrasında açılacak iptal davasında ciddi bir eksiklik yaratır. Aynı şekilde toplantıya hiç katılmayan pay sahibinin dava ehliyeti bakımından ek koşullarla karşılaşacağı unutulmamalıdır.
İki Ayrı Başvuru Hattı
- İdari hat: Tebliğe aykırılık iddiası, düzenleyici otoriteye yapılacak başvuru ile gündeme getirilebilir. Bu yol, ortaklığa yöneltilecek idari yaptırımlarla ilgilidir.
- Yargısal hat: Alınan genel kurul kararının iptali için ticaret mahkemesinde dava açılır. Bu davanın süresi kısadır ve kaçırılması hâlinde karar geçerliliğini korur.
İki hat birbirinin alternatifi değildir; ancak yargısal hattın süresi çok daha katıdır ve öncelikle takvime alınmalıdır.
Sık Görülen Hatalar
Pay sahipleri çoğu zaman idari başvurunun sonucunu bekleyip ondan sonra dava açmayı düşünür. Bu bekleyiş, iptal davası süresinin dolmasına yol açabilir. Bir diğer hata, esas sözleşmedeki imtiyaz maddesinin güncel hâli yerine eski metne dayanılmasıdır; ticaret sicilinden güncel metnin temini şarttır.
Aktarılan hususlar genel bilgilendirme amacı taşır. Sermaye piyasası uyuşmazlıklarında ortaklığın finansal yapısı ve esas sözleşme hükümleri belirleyici olduğundan, adım atmadan önce dosyaya özel bir inceleme yapılması yerinde olur.