6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun geçici 13 üncü maddesi, sermaye şirketlerinde kâr payı dağıtımına sınırlama getiren istisnai bir düzenlemedir. Buna ilişkin usul ve esaslar tebliği ise sınırlamanın kapsamını, istisnalarını ve izin usulünü ayrıntılandırır. Bu düzenleme, olağan genel kurul takvimini doğrudan etkilediği için şirket yönetimleri açısından teknik değil operasyonel bir konudur.
Sınırlamanın Mantığı
Düzenlemenin amacı, öz kaynakların şirket bünyesinde kalmasını sağlamaktır. Bu nedenle dağıtılabilecek tutar belirli bir oranla sınırlandırılmış, geçmiş yıl kârları ile serbest yedek akçelerin dağıtıma konu edilmesi kısıtlanmış ve önceki dönemde karar alınmış ancak ödenmemiş kâr paylarının ödenmesi bakımından da özel bir rejim öngörülmüştür. Kapsam dışı bırakılan şirketler ve belirli koşullarda uygulanan istisnalar, tebliğ metninde ayrıca düzenlenmiştir.
Genel Kurul Kararı Alınırken Yapılan Hatalar
- Gündemi hazırlarken sınırlamanın hesaba katılmaması ve sonradan karar düzeltilmeye çalışılması
- Dağıtım kararının, izin gerektiren hallerde izin alınmadan uygulanması
- Ödenmemiş kâr payının, ilgili düzenlemeye aykırı biçimde nakden ödenmesi
- Karar metninin, hangi kaynaktan dağıtım yapıldığını göstermeyecek şekilde belirsiz yazılması
Aykırılığın Doğurduğu Sonuçlar
Sınırlamaya aykırı alınan bir genel kurul kararı, iptal davasına konu edilebilir. Ayrıca dağıtılan tutarın iadesi gündeme gelebilir ve yönetim organı üyelerinin sorumluluğu tartışılabilir. Azınlık pay sahipleri açısından bu, karara katılmama ve muhalefet şerhini tutanağa geçirme adımını kritik hale getirir; muhalefet kaydı bulunmayan pay sahibinin dava ehliyeti tartışmalı duruma düşebilir.
Uygulanabilir Kontrol Listesi
- Finansal tabloları, dağıtılabilir kaynakların ayrımını gösterecek şekilde hazırlatın.
- Genel kurul gündemine kâr dağıtımını koymadan önce sınırlama kapsamına girip girmediğinizi tespit edin.
- İzin gerekiyorsa başvuruyu genel kurul tarihinden önce tamamlayın.
- Karar metninde dağıtım tutarını, kaynağını ve ödeme takvimini açıkça yazın.
- Tutanağı, muhalefet şerhleri ve hazır bulunanlar listesiyle birlikte usulüne uygun saklayın.
Ortaklar Arası Gerilim Yönetimi
Dağıtımın sınırlanması, kâr payı bekleyen ortakla şirket yönetimini karşı karşıya getirir. Böyle durumlarda kararın gerekçesinin tutanakta somut biçimde açıklanması, sonraki bir uyuşmazlıkta yönetimin iyi niyetini gösteren en güçlü belgedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kâr dağıtımı kararları şirketin mali tablolarına ve yürürlükteki düzenlemeye göre değiştiğinden, genel kurul öncesinde mali müşavir ve hukukçu görüşünün birlikte alınması yerinde olur.