Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Bor Tabanlı İleri Teknoloji Seramik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, stratejik bir hammadde olan bor üzerine yürütülecek ileri malzeme araştırmalarının kurumsal çerçevesini kurar. Bu alanda üretilen çıktının ticari değeri yüksek olduğundan, merkezin işleyişinde en kritik hukuki başlık buluş ve fikri mülkiyet haklarının paylaşımıdır.
Yükseköğretim Kurumu Buluşları
Üniversitede yürütülen çalışmalar sonucunda ortaya çıkan buluşlar, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlara ilişkin düzenlemesine tabidir. Buna göre araştırmacının buluşunu kuruma bildirmesi, kurumun hak sahipliği talebinde bulunması ve buluştan elde edilecek gelirden araştırmacıya pay verilmesi bir sistem bütünü oluşturur. Bildirim yükümlülüğünün atlanması, hem araştırmacı hem kurum açısından hak kaybı doğurur.
Bildirim Zincirinin Doğru Kurulması
- Buluş, patentlenebilir nitelikte olduğu anlaşılır anlaşılmaz yazılı olarak kuruma bildirilmelidir.
- Bildirimden önce yapılan konferans sunumu veya makale yayımı, yeniliği ortadan kaldırarak patentlenebilirliği zedeleyebilir.
- Kurumun hak sahipliği talebine ilişkin süreler takip edilmeli, sessiz kalınan hâllerin sonucu bilinmelidir.
- Ortak çalışmalarda katkı oranları, çalışma sırasında laboratuvar defterine kaydedilmelidir.
Sanayi İş Birliği Sözleşmelerinde Dikkat Edilecekler
Bor ve ileri seramik alanında yapılan sanayi iş birliklerinde sözleşme, projenin başında en az teknik şartname kadar özenle hazırlanmalıdır. Öncesinde var olan bilgi ile proje sırasında üretilen bilginin ayrılması, yayın yapma serbestisinin hangi koşullarla sınırlanacağı ve gizlilik yükümlülüğünün süresi, sonradan pazarlığı en zor konulardır.
Proje Başlangıcında Yapılacaklar
- Tarafların projeye getirdiği mevcut bilgi ve materyali sözleşme ekinde listeleyin.
- Proje çıktısı üzerindeki hak paylaşımını ve patent masraflarının kimin karşılayacağını yazın.
- Yayın hakkını, gizlilik süresi ile dengeleyen bir bildirim mekanizmasına bağlayın.
- Numune ve malzeme transferi için ayrı bir materyal transfer belgesi düzenleyin.
- Uyuşmazlık hâlinde uygulanacak hukuku ve yetkili mercii sözleşmede açıkça belirtin.
Madencilik Boyutu
Bor kaynaklarının işletilmesi Türkiye'de özel bir rejime tabidir. Bu nedenle laboratuvar ölçeğinden üretim ölçeğine geçmeyi hedefleyen projelerde, hammadde tedarikinin hukuki dayanağı baştan araştırılmalıdır; teknik olarak başarılı bir çalışmanın ölçeklenememesi çoğu zaman bu tedarik sorunundan kaynaklanır.
Ar-Ge çıktılarında hak kaybı genellikle geri dönülemez niteliktedir. Buradaki açıklamalar genel bir yol haritası sunar; proje sözleşmesi imzalanmadan ve ilk yayın yapılmadan önce fikri mülkiyet yönünden ayrı bir inceleme yaptırılması yerinde olur.