Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, deney hayvanlarının üretimi, barındırılması ve bilimsel çalışmalarda kullanılmasına ilişkin merkez faaliyetlerini düzenler. Bu alan, diğer araştırma merkezlerinden farklı olarak hem etik kurul onayı hem de idari izin rejimiyle iç içedir; usule aykırılığın sonucu yalnızca çalışmanın geçersizliği değil, idari yaptırım da olabilir.
Etik Kurul Onayı Olmadan Çalışma Yapılamaz
Deney hayvanı kullanılan her çalışma için, çalışmaya başlanmadan önce yerel etik kurul onayı alınması gerekir. Onay alınmadan başlanan bir çalışmanın sonradan onaylatılması mümkün olmadığı gibi, elde edilen veriler yayın süreçlerinde de kabul görmez. Onay kapsamının aşılması da ayrı bir aykırılıktır: başvuruda bildirilen tür, sayı veya prosedür dışına çıkılması yeni bir başvuru gerektirir.
Merkezin Sorumluluk Alanı
- Barınma koşullarının ve bakım kayıtlarının standartlara uygunluğu
- Çalışmayı yürütecek personelin eğitim sertifikasının bulunması
- Prosedür sırasında acı, ıstırap ve kalıcı hasarın en aza indirilmesi
- Çalışma sonu işlemlerinin kayıt altına alınması
Denetim Halinde Neye Bakılır?
Denetimlerde en çok istenen belgeler; etik kurul onay yazısı, hayvan giriş-çıkış kayıtları, sağlık ve bakım defteri ile sorumlu yönetici atama belgesidir. Kayıtların tarih sırasıyla ve düzeltmesiz tutulmuş olması, uygunluğun en güçlü göstergesidir. Sonradan toplu şekilde doldurulmuş izlenimi veren defterler, denetim raporlarında olumsuz değerlendirilir.
İdari Yaptırıma Karşı Ne Yapılabilir?
Yapılan denetim sonucunda idari para cezası veya faaliyet kısıtlaması uygulanırsa, karara karşı kanun yolu ve süresi kararın üzerinde gösterilir. İdari yaptırım kararlarına itirazda genel kural, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nda düzenlenen başvuru yolu ve süresidir; ancak özel kanunda farklı bir mercie başvuru öngörülmüşse ona uyulur. Kararın hangi mercie gideceği konusunda tereddüt varsa, süre kaybetmemek için kararın üzerindeki kanun yolu açıklaması esas alınmalıdır.
Araştırmacı İçin Öz Kontrol Listesi
- Başvuru formundaki tür, sayı ve prosedürü çalışma planıyla karşılaştırın.
- Onay yazısının geçerlilik süresini takvime işleyin.
- Ek çalışma ihtiyacı doğduğunda önce revizyon başvurusu yapın.
- Tüm kayıtları çalışma bitiminden sonra da öngörülen süre boyunca saklayın.
Yukarıdaki bilgiler alanın genel işleyişini özetlemektedir; her merkezin yönetmeliği ve etik kurul yönergesi farklı ayrıntılar içerebilir. Denetim, yaptırım veya onay iptali gibi somut bir durumda belgelerin bir hukukçuyla birlikte incelenmesi tavsiye edilir.