Üniversite bünyesindeki ağız ve diş sağlığı uygulama ve araştırma merkezleri, hem eğitim hem de sağlık hizmeti veren çift işlevli birimlerdir. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ağız ve Diş Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin faaliyet alanını ve yönetim organlarını düzenler; dayanağını 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu oluşturur. Bu rehberde, tedavi sürecinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarda aydınlatılmış onamın rolü ve belge eksikliğinden doğan risk ele alınmaktadır.
Eğitim Kurumunda Tedavi Görmenin Özelliği
Bu merkezlerde tedavinin bir kısmı öğrenci veya asistan tarafından, öğretim üyesi gözetiminde yapılır. Hastanın bu duruma ilişkin olarak önceden bilgilendirilmiş olması gerekir. Bilgilendirmenin kapsamı; işlemin kim tarafından yapılacağı, alternatif tedavi seçenekleri, olası komplikasyonlar ve tedavinin tahmini süresidir. Gözetim ilişkisinin belgelenmemesi, sorumluluğun kimde olduğu tartışmasını doğurduğu için dosyanın en kritik noktalarından biridir.
Aydınlatılmış Onamın Geçerlilik Şartları
- Onam, işlemden makul bir süre önce alınmalı; hasta düşünme fırsatı bulmalıdır.
- Metin, hastanın anlayabileceği açıklıkta olmalı; matbu ve genel ifadeler tek başına yeterli sayılmaz.
- Somut işleme özgü riskler ayrıca belirtilmelidir.
- Onam yazılı alınmalı ve tarih içermelidir.
Komplikasyon ile hatalı uygulama arasındaki ayrım, bu belgeler üzerinden kurulur. Öngörülebilir ve bilgilendirilmiş bir komplikasyon ile özen yükümlülüğünün ihlali farklı sonuçlar doğurur.
Delil Toplama: Dosyanın Bel Kemiği
Bir uyuşmazlıkta ilk adım, tedaviye ilişkin bütün kayıtların temin edilmesidir. Bunlar arasında hasta dosyası, radyografiler, tedavi planı, reçeteler, randevu kayıtları ve ödeme belgeleri bulunur. Hastanın kendi dosyasına erişim talebi yazılı olarak yapılmalı ve kaydı alınmalıdır. Ayrıca kişisel sağlık verileri 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli veri sayıldığından, bu verilerin işlenmesi ve paylaşılması bakımından kurum ek yükümlülükler altındadır.
Başvurulacak Yollar
Kamu üniversitesine bağlı bir sağlık biriminde ortaya çıkan zarar iddiasında, hizmet kusuru esasına dayalı tam yargı davası idari yargıda görülür ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na tabidir. Sağlık çalışanının kişisel kusuru ileri sürülüyorsa değerlendirme farklılaşabilir. Ayrıca hasta hakları birimine yapılacak başvuru, idari süreçte kayıt oluşturması bakımından yararlıdır. Hangi yolun seçileceği, zararın niteliğine ve iddianın yöneltildiği kişiye göre belirlenmelidir.
Hastalar İçin Kontrol Listesi
- İmzaladığınız onam formunun bir örneğini isteyin.
- Tedavi öncesi ve sonrası görüntüleri saklayın.
- Şikâyetinizi zaman geçirmeden yazılı olarak iletin.
- Farklı bir hekimden alınan değerlendirme raporunu dosyaya ekleyin.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Sağlık uyuşmazlıklarında bilirkişi incelemesi belirleyici olduğundan, başvuru öncesinde hem tıbbi hem hukuki görüş alınması önerilir.