Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Isparta Nöro Bilim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, sinir bilim alanında yürütülecek araştırma ve uygulamaların kurumsal çerçevesini belirler. İnsan katılımcı içeren araştırmalarda, yönetmeliğin kurumsal hükümlerinin ötesinde etik ve veri koruma kuralları belirleyici hâle gelir.
Etik Kurul Onayı Neden Ön Koşuldur?
İnsan üzerinde yapılacak gözlemsel veya girişimsel çalışmalarda etik kurul onayı, araştırmanın hukuka uygunluğunun temel dayanağıdır. Onay alınmadan başlanan bir çalışmada elde edilen veriler, sonradan onay alınsa dahi geriye dönük olarak meşrulaştırılamaz. Bu durum yalnızca yayın engeli değil, sorumluluk sorunu da doğurur.
Katılımcı Rızasının İki Katmanı
- Araştırmaya katılıma ilişkin rıza: çalışmanın amacı, süresi, riskleri ve ayrılma hakkı anlatılarak alınır.
- Veri işlemeye ilişkin açık rıza: 6698 sayılı Kanun kapsamında ayrı ve özgür iradeyle verilmelidir.
- Sağlık ve biyometrik veriler özel nitelikli olduğundan işlenmesi daha sıkı koşullara bağlıdır.
- Katılımcının rızasını geri alması hâlinde verinin akıbetinin baştan yazılı olarak belirlenmesi gerekir.
Görüntüleme ve Ölçüm Verilerinin Saklanması
Nöro görüntüleme kayıtları, kişiyi doğrudan tanımlayabilme potansiyeli taşır. Bu nedenle anonimleştirme ile takma adlandırma arasındaki fark önem kazanır: takma ad verilmiş veri hâlâ kişisel veridir ve tüm yükümlülüklere tabidir. Verinin nerede barındırıldığı, yurt dışı aktarımın söz konusu olup olmadığı da ayrıca değerlendirilmelidir.
Yayın ve Fikri Hak Boyutu
Merkezde üretilen bilimsel çalışmaların eser sahipliği 5846 sayılı Kanun kapsamındadır. Çok yazarlı çalışmalarda katkı sıralamasının ve verinin sonraki kullanım hakkının yazılı belirlenmesi, ekip dağıldıktan sonra çıkan ihtilafları önler.
Sorun Çıktığında İzlenecek Sıra
- Etik kurul karar tarihini ve karar numarasını dosyanızda hazır bulundurun.
- Katılımcı taleplerine önce veri sorumlusu sıfatıyla yazılı cevap verin.
- Kurul'a şikâyet yolunun, başvuruya cevap verilmemesi hâlinde açıldığını unutmayın.
- Verinin silinmesi taleplerinde yedek sistemlerdeki kopyaları da kapsayan bir prosedür uygulayın.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmaktadır; araştırma tasarımınıza özgü etik ve veri yükümlülükleri farklılaşabileceğinden, çalışmaya başlamadan önce hukuki değerlendirme almanız faydalı olur.