2020 Yılı Tanıklık Ücret Tarifesi, mahkeme veya soruşturma makamının çağrısı üzerine tanıklık yapan kişilere ödenecek ücret ve giderlerin yıllık esaslarını gösterir. Tanıklık, kişinin isteğine bırakılmış bir davranış değil, usul kanunlarından doğan bir yükümlülüktür; buna karşılık tanığın katlandığı kayıp ve masrafın karşılanması da tarifeyle güvence altına alınmıştır.
Tarifelerin Yıllık Niteliği ve Sonucu
Tanıklık ücret tarifeleri her yıl yenilenir ve o yıl içinde yapılan tanıklıklar için uygulanır. Bu nedenle bir talep değerlendirilirken, tanıklığın hangi tarihte yapıldığı esas alınır; sonraki yılın tarifesinin daha yüksek olması, geçmiş yıla ait tanıklık için o tarifenin uygulanmasını sağlamaz. Duruşma tarihi ile ödeme talebinin yapıldığı tarih farklı yıllara denk geldiğinde bu ayrım özellikle önem kazanır.
Tarifenin Kapsadığı Kalemler
- Tanığın kaybettiği zamanla orantılı olarak belirlenen ücret
- Bulunduğu yerden mahkemenin bulunduğu yere ulaşım gideri
- Aynı gün dönülemeyen hâllerde konaklama ve beslenme gideri
Belgelendirme
Yol ve konaklama giderlerinin ödenebilmesi için harcamanın belgelenmesi beklenir. Bilet, fatura ya da benzeri belgelerin duruşma günü hazır bulundurulması, talebin aynı celse karara bağlanmasını kolaylaştırır.
Talebin Zamanı: En Kritik Nokta
Uygulamadaki en yaygın hak kaybı, tanığın ücret talebini dinlenme anında dile getirmemesinden kaynaklanır. Talep, tanıklık yapıldığı sırada mahkemeye iletildiğinde tutanağa geçer ve ödeme süreci başlar. Duruşma sona erdikten ve tanık ayrıldıktan sonra yapılan başvurularda, dosyanın durumu ve giderin kim tarafından karşılanacağı yönünden ek işlem gerekir. Bu nedenle uygulanacak yol basittir: talep, tanıklık bittiğinde sözlü olarak beyan edilmeli ve tutanağa yazıldığı görülmelidir.
Ödemenin Kaynağı ve Tahsili
- Ceza soruşturma ve kovuşturmalarında gider, öncelikle devletçe karşılanır ve yargılama giderleri arasında değerlendirilir.
- Hukuk yargılamasında tanık dinletmek isteyen taraf, gideri avans olarak yatırmakla yükümlüdür.
- Avansın yatırılmaması hâlinde tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılması sonucu doğabilir.
- Yargılama sonunda giderler, davanın sonucuna göre taraflar arasında paylaştırılır.
Tanığın Diğer Hakları
Ücret ve gider dışında; usulüne uygun davetiye, tanıklıktan çekinme hâllerinin bildirilmesi ve gerektiğinde koruma tedbirlerinden yararlanma imkânı da tanığın konumuna bağlı haklardandır. Bu hakların varlığı, ücret talebinden bağımsız olarak değerlendirilir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Tanıklık nedeniyle uğranılan kaybın karşılanmasında sorun yaşanıyorsa, celse tutanağı ve dosya durumu üzerinden ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.