Yukarı Kelkit (Sadak Barajı ve Sulaması) Projesi kapsamında belirtilen bazı taşınmazların Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına dair 3694 sayılı karar, bölge kalkınma programı kapsamındaki bir su yapısı yatırımıyla ilgilidir. Bu tür projelerde en çok sorun yaratan konu bedelin miktarı değil, taşınmazın mülkiyet durumundaki dağınıklıktır. Paylı mülkiyet, tamamlanmamış intikaller ve şehir dışında yaşayan hak sahipleri, sürecin malik farkında olmadan ilerlemesine yol açar.
Önce mülkiyet tablosunu netleştirin
Kamulaştırma süreci tapu kaydı üzerinden yürür. Kayıt gerçeği yansıtmıyorsa, örneğin miras bırakan adına duran bir parselde intikal yapılmamışsa, tebligat ve ödeme aşamaları hak sahiplerinin bir kısmına ulaşmaz. Bu nedenle atılacak ilk adım güncel tapu kaydının ve varsa veraset belgelerinin temin edilmesi, paydaşların ve pay oranlarının listelenmesidir. Aynı şekilde satış vaadi, harici satış veya fiili taksim gibi kayda geçmemiş durumların bulunması hâlinde, bunların hangi hukuki sonuç doğurduğu önceden değerlendirilmelidir.
Tebligat neden kaçırılıyor?
- Tapu kaydındaki adresin yıllar önce terk edilmiş olması
- Hak sahiplerinin başka ilde veya yurt dışında yaşaması
- Mirasçı sayısının fazlalığı nedeniyle bazı kişilere ulaşılamaması
- Sürecin köy veya mahalle düzeyindeki duyurularla öğrenilebileceğinin varsayılması
Bu tabloda malikin yapması gereken, süreci beklemek yerine kendisi takip etmektir. Parselin proje kapsamında olduğunu duyduğunuz anda ada parsel bilgisiyle dosya durumunu araştırmak, tebligatı geç öğrenmenin doğurduğu kaybı önler. Bir tebliği gecikmeyle öğrendiyseniz, öğrenme tarihini ve gecikmenin sebebini belgeleyecek kayıtları derhal toplamak gerekir.
Tapusuz kullanım ve zilyetlik iddiaları
Kırsal alanda kimi taşınmazlar kayıt dışı kullanılır; kadastro çalışmasında hazine veya mera adına tescil edilmiş yerlerde uzun süreli fiili kullanım bulunabilir. Bu hâllerde kamulaştırma bedeline hak kazanmak kural olarak tapu maliki sıfatına bağlıdır; ancak arazi üzerindeki ağaç, yapı ve tesis gibi muhdesatın kime ait olduğu ayrı bir tartışmadır. Muhdesat iddiasının tarihli belgelerle, harcama kayıtlarıyla ve gözle görülebilir tespitlerle desteklenmesi gerekir.
Kamulaştırmasız fiili el atma ihtimali
Uygulamada bazen kararın kapsamı dışında kalan bir alanda inşaat, yol veya malzeme sahası nedeniyle fiili kullanım gerçekleşir. Böyle bir durumda malikin talebi, kamulaştırma dosyasından ayrı bir hukuki temele dayanır. Bu ayrımı yapmak için:
- Kararın ekindeki listeyle sahadaki fiili durumu karşılaştırın.
- El atılan alanın sınırlarını ölçülü kroki ve tarihli fotoğraflarla tespit ettirin.
- Tespiti mümkünse resmi bir tutanağa veya delil tespiti yoluna dayandırın.
- Zararın kapsamını, kullanım kaybı ve ürün kaybı ayrımıyla belgelendirin.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Paydaş sayısı, intikal durumu ve tebligat tarihleri her parselde farklı sonuç ürettiğinden, işlem yapmadan önce tapu kaydınız ve eldeki belgelerle birlikte hukuki değerlendirme alınmasında yarar vardır.