Üniversitelere bağlı ağız ve diş sağlığı uygulama ve araştırma merkezleri, aynı anda üç işlevi birlikte yürütür: eğitim, bilimsel araştırma ve fiilî sağlık hizmeti. Bu üçlü yapı, merkez yönetmeliklerini sıradan bir teşkilat metni olmaktan çıkarır; hasta hakları, hekim sorumluluğu ve idarenin hizmet kusuru tartışmalarının zeminini oluşturur. Aşağıdaki değerlendirme, bu tür bir merkez yönetmeliğinin hukuki okumasında hangi noktaların öne çıktığını ele alır.
Yönetmeliğin Dayanağı ve Hiyerarşik Konumu
Bu nitelikteki merkez yönetmelikleri, yükseköğretim mevzuatının çizdiği çerçeve içinde çıkarılır ve üst normlara aykırı hüküm içeremez. Dolayısıyla bir uyuşmazlıkta ilk soru şudur: uygulanan işlem doğrudan yönetmelikten mi, yoksa kanundan mı kaynaklanıyor? Yönetmelik, kanunda olmayan bir yükümlülük yaratamaz; buna karşılık kanuni bir yetkinin kullanım usulünü ayrıntılandırabilir.
Organlar Arasındaki Yetki Dağılımı
Merkez yönetmelikleri tipik olarak müdür, yönetim kurulu ve danışma kurulu benzeri organlar öngörür. Uygulamada en sık görülen sorun, karar alması gereken organın yerine başka bir makamın işlem tesis etmesidir. Yetkisiz makamdan çıkan işlem, içeriği doğru olsa dahi iptal sebebi oluşturabilir. Bu nedenle bir işleme itiraz edilirken şu üç husus ayrı ayrı incelenmelidir:
- İşlemi tesis eden makam yönetmelikte gösterilen organ mı?
- Toplantı ve karar yeter sayıları sağlanmış mı?
- Devredilen bir yetki varsa devrin hukuki dayanağı gösterilmiş mi?
Sağlık Hizmeti Boyutu: Hasta ve Hekim İlişkisi
Merkezde verilen diş hekimliği hizmeti, eğitim faaliyetinin parçası olsa bile hastaya karşı sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Aydınlatılmış onam, tedavi kaydının düzenli tutulması ve tedavi öncesi radyolojik/klinik verilerin saklanması, hem hasta hem de kurum bakımından belirleyicidir. Bir zarar iddiası gündeme geldiğinde, dosyadaki kayıtların bütünlüğü çoğu zaman sonucu belirleyen unsurdur.
İdari Başvuru Yolu ve Uyuşmazlığın Niteliği
Merkezin işlemleri idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargı yolu gündeme gelir. Kamu görevlisinin hizmet kusuruna dayanan zarar iddiaları kural olarak idareye yöneltilir; kişisel kusur iddiası ise ayrı bir değerlendirme gerektirir. Başvurunun yanlış mercie yapılması zaman kaybı yaratabileceğinden, dilekçe hazırlanmadan önce işlemin kaynağı ve muhatabı netleştirilmelidir.
Değerlendirme Sırasında İzlenebilecek Sıra
- Şikâyet konusu işlemin hangi organın kararına dayandığını belirleyin.
- Yönetmeliğin ilgili bölümünü, dayanağı olan üst mevzuatla birlikte okuyun.
- Hasta dosyası, onam belgesi ve yazışmaların tam bir kopyasını temin edin.
- Tebliğ tarihini belgeleyerek başvuru takviminizi buna göre kurun.
Burada aktarılanlar genel çerçeveye ilişkindir. Her merkezin yönetmeliği farklı organlar ve farklı usuller öngörebileceğinden, somut bir talep veya şikâyet öncesinde ilgili metnin güncel hâlinin ve dosya belgelerinin birlikte incelenmesi, bir hukukçuyla değerlendirilmesi yerinde olur.