Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, akademik birimlerden farklı bir hukuki konuma sahiptir: eğitim-öğretim yürütmez, belirli bir alanda proje, danışmanlık ve saha çalışması yapar. Trakya Üniversitesi Sosyal Sorumluluk Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği de merkezin amacını, organlarını ve çalışma usulünü belirleyen kuruluş metnidir. Bu tür yönetmelikler kısa görünse de, merkez üzerinden yürütülen protokoller ve işbirlikleri açısından belirleyicidir.
Merkez Yönetmeliklerinin Ortak Yapısı
Metin genellikle amaç, kapsam, dayanak ve tanımlarla başlar; ardından merkezin faaliyet alanları sayılır. Faaliyet alanları maddesi burada özel önem taşır: merkezin yapabileceği işler bu maddeyle sınırlıdır. Sosyal sorumluluk merkezleri bakımından bu alan tipik olarak gönüllülük projeleri, toplumsal fayda odaklı eğitimler, kamu kurumları ve sivil toplumla işbirliği başlıklarını kapsar.
Organlar ve Yetki Sınırı
- Müdür – merkezi temsil eder, faaliyetlerin yürütülmesinden rektöre karşı sorumludur
- Yönetim Kurulu – çalışma programını ve proje kararlarını alır
- Danışma Kurulu – öngörülmüşse görüş bildirir, karar organı değildir
Yetki uyuşmazlıklarında sorulacak ilk soru şudur: imzalanan protokol ya da alınan karar, yönetmelikte o organa tanınmış yetkinin içinde mi? Danışma kurulunun tavsiye kararına dayanılarak bağlayıcı taahhüt üretilmesi, sonradan işlemin sakatlanmasına yol açabilir.
Protokol ve İşbirliklerinde Dikkat Edilecekler
- Protokolün konusu, merkezin yönetmelikteki faaliyet alanıyla örtüşmelidir.
- Mali yük doğuran taahhütlerde üniversitenin mali mevzuatı ve gerekli onay süreci işletilmelidir.
- Saha çalışmalarında kişisel veri işleniyorsa 6698 sayılı KVKK kapsamında aydınlatma ve hukuki sebep meselesi baştan çözülmelidir.
- Gönüllü katılımcılarla merkez arasındaki ilişkinin iş ilişkisi doğurup doğurmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kuruluş ve Değişiklik Sürecine İtiraz
Merkez yönetmelikleri düzenleyici işlem niteliğindedir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. Menfaati ihlal edilenler bakımından bu tür düzenleyici işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılması mümkündür; ayrıca yönetmeliğe dayanılarak tesis edilen bireysel işlemler dava edildiğinde, dayanak düzenlemenin hukuka aykırılığı da ileri sürülebilir. Süre ve görevli yargı yeri bakımından 2577 sayılı Kanun hükümleri esas alınır.
Uygulamada En Zayıf Halka
Merkezlerde en sık görülen aksaklık, faaliyetin yönetmelikte yazılı olmayan bir alana genişletilmesi ve buna ilişkin yönetim kurulu kararının bulunmamasıdır. Karar defterinin düzenli tutulması ve her projenin bir karara bağlanması, denetim aşamasında en güçlü savunma dayanağıdır.
Yukarıdaki değerlendirme bilgilendirme amacı taşır; merkez faaliyetlerinden doğan somut bir uyuşmazlıkta, ilgili yönetmelik metni ve üniversite kararlarıyla birlikte hukuki görüş alınması yerinde olur.