İstanbul Üniversitesi Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, moleküler biyoloji ve genetik alanında araştırma yürüten bir üniversite biriminin kuruluş ve işleyişini düzenler. Bu alandaki merkezler, laboratuvar güvenliğinden buluş haklarına kadar uzanan geniş bir hukuki yüzeyle çalışır.
Genetik Veri: Özel Nitelikli Verinin En Hassas Kategorisi
Genetik veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu anlamında özel nitelikli kişisel veridir. Bu veriler yalnızca ilgili kişiyi değil, biyolojik akrabalarını da ilgilendirdiğinden, anonimleştirme iddiası çoğu zaman göründüğü kadar kolay kurulamaz. Numune bağışı alınırken verilen onamın kapsamı, ileride yapılacak farklı çalışmaları kapsamıyorsa yeni onam gerekir.
Laboratuvar Faaliyetinde Biyogüvenlik Sorumluluğu
- Çalışma alanının risk düzeyine uygun donanımda olduğunun belgelenmesi.
- Atık bertarafının çevre mevzuatına uygun biçimde kayıt altına alınması.
- Numune giriş-çıkış zincirinin kesintisiz izlenebilir olması.
- Yurt dışı numune veya veri aktarımlarında ilgili izin ve bildirim yükümlülüklerinin karşılanması.
Buluş ve Patent Hakkının Paylaşımı
Yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırmalardan doğan buluşlar bakımından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, çalışan ve yükseköğretim kurumu buluşlarına ilişkin özel bir rejim öngörür. Buluşun bildirilmesi, kurumun hak talep edip etmeyeceğine karar vermesi ve gelir paylaşımı bu rejimin unsurlarıdır. Merkez bünyesinde yürütülen projelerde, bildirim tarihinin ve proje katkı paylarının yazılı olarak kayda geçirilmesi ileride doğacak paylaşım tartışmasını büyük ölçüde önler.
Proje Başlangıcında Kurulması Gereken Kayıt Düzeni
- Proje ekibi, katkı oranları ve fikrî hak paylaşımını gösteren yazılı protokol.
- Etik kurul onayı ve onam formlarının tarihli arşivi.
- Laboratuvar defterinin düzenli ve düzeltilemez biçimde tutulması.
- Dış fon veren kurumla yapılan sözleşmedeki hak devri hükümlerinin ayrıca incelenmesi.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Biyoteknoloji projelerinde veri, etik ve fikrî hak boyutları iç içe geçtiğinden, proje başlamadan önce sözleşme ve protokollerin hukuki incelemeden geçirilmesi tavsiye edilir.