Sosyal hizmet alanındaki üniversite merkezleri; araştırma yapmanın yanında saha uygulaması, staj ve topluma yönelik destek faaliyetleri yürütür. Gazi Üniversitesi Sosyal Hizmet Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği merkezin amacını, organlarını ve çalışma alanlarını belirler. Saha çalışması, hukuki sorumluluğun en yoğunlaştığı aşamadır.
Kırılgan Gruplarla Çalışmanın Çerçevesi
Çocuk, yaşlı, engelli birey ve şiddet mağdurlarıyla yürütülen çalışmalarda, kişinin rızasının serbestçe verilip verilmediği titizlikle değerlendirilmelidir. Bakım kurumunda ya da kapalı bir ortamda yapılan görüşmelerde, kurum izninin kişinin rızası yerine geçmeyeceği unutulmamalıdır. Ayırt etme gücü bulunmayan kişilerde yasal temsilcinin onayı aranır.
Bildirim Yükümlülüğü Doğduğunda
- Bir suçun işlendiğine dair belirti öğrenildiğinde, kamu görevlileri bakımından Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen bildirim yükümlülükleri gündeme gelir.
- Korunma ihtiyacı olan çocuk tespit edildiğinde 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında ilgili mercilere bildirim yapılması gerekir.
- Şiddet riski bulunan hâllerde 6284 sayılı Kanun'daki tedbir yollarına yönlendirme yapılmalıdır.
Bildirim kararı verilirken, gizlilik ilkesiyle yükümlülük arasındaki dengenin gerekçesi kaydedilmelidir.
Öğrenci Uygulamalarında Gözetim
Öğrencinin saha çalışması, sorumlu öğretim elemanının gözetiminde ve kapsamı önceden belirlenmiş bir görevlendirmeyle yürütülmelidir. Öğrenciye bağımsız vaka yönetimi bırakılması, hem hizmet alan kişi hem de kurum bakımından risk yaratır. Uygulama yapılan kurumla imzalanan protokolde; sorumluluk, sigorta, gizlilik ve kayıt tutma esasları yer almalıdır.
Araştırma Verisinin İşlenmesi
- Etik kurul onayını veri toplamaya başlamadan alın.
- Görüşme kayıtlarını şifreli ortamda saklayın ve erişimi sınırlandırın.
- Rapor ve yayınlarda kimliği dolaylı olarak belirlenebilir kılan ayrıntıları çıkarın.
- Belirlenen saklama süresi sonunda verileri imha edin veya anonim hâle getirin.
Özel nitelikli kişisel veri işlenen çalışmalarda 6698 sayılı Kanun'un getirdiği ek güvenlik tedbirleri ayrıca gözetilmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Bildirim yükümlülüğü ya da gizlilik ihlali tartışması doğuran somut bir durumda, karar vermeden önce hukuki görüş alınması hem hizmet alan kişiyi hem çalışanı korur.