Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından yayımlanan tebliğler, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanların mesleki yeterlilik belgesi olmadan istihdam edilmesini yasaklar. 2021/2 sıra numaralı tebliğ, belge zorunluluğu getirilen meslek listesine yeni meslekleri ekler. İşveren açısından buradaki asıl mesele, listeye eklenen mesleğin ne zaman fiilen zorunlu hale geldiği ve denetimde belgesiz çalışan tespiti halinde nasıl bir yaptırımla karşılaşılacağıdır.
Zorunluluğun Başladığı Tarih Neden Kritik?
Tebliğle listeye eklenen meslekler bakımından belge zorunluluğu, tebliğin yayımı ile birlikte doğrudan değil, tebliğde öngörülen geçiş süresinin dolmasıyla işlerlik kazanır. Denetim tutanağında yer alan tespit tarihi ile mesleğin listeye alındığı tarih karşılaştırılmadan yapılan itirazlar sonuçsuz kalır. Bu nedenle savunmanın ilk adımı, ilgili mesleğin hangi tebliğ ekinde ve hangi tarihte yer aldığının belirlenmesidir.
Denetimde Sıkça Yaşanan Tespit Hataları
- Çalışanın yaptığı işin, listedeki meslek tanımıyla örtüşmediği halde aynı sayılması
- Belgesi bulunan çalışanın belgesinin denetim anında işyerinde ibraz edilememesi
- Alt işveren çalışanının asıl işveren kaydına işlenmesi
- Kanunda belge şartından muaf tutulan hallerin gözden kaçırılması
İdari Para Cezasına Karşı Başvuru Yolu
Belgesiz çalıştırma nedeniyle uygulanan idari para cezası, her bir çalışan için ayrı ayrı hesaplanır; bu nedenle tutar çalışan sayısıyla hızla büyür. Karara karşı, tebligat tarihinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde başvuru yapılması gerekir. Kabahatler mevzuatındaki genel başvuru rejimi ile idari yargı yolu arasındaki ayrım gözetilmeden yapılan başvuru, süre geçtikten sonra düzeltilemez. Bu yüzden karar metnindeki başvuru yolu ve süresi bölümü ilk okunması gereken kısımdır.
İtiraz Dilekçesinde Öne Çıkarılacak Noktalar
- Tutanakta yazılı meslek ile çalışanın fiilen yürüttüğü işin farkını gösterin.
- Belge varsa düzenlenme tarihini ve denetim tarihiyle ilişkisini belgeleyin.
- Sigorta kayıtları ve iş sözleşmeleriyle işveren-çalışan ilişkisinin niteliğini ortaya koyun.
- Ceza hesabında çalışan sayısının doğru alınıp alınmadığını denetleyin.
Tekrarı Önlemek İçin İşyeri İçi Düzen
Belge takibinin insan kaynakları süreçlerine yerleştirilmesi, işe giriş aşamasında belge kontrolü yapılması ve belgelerin dijital bir dosyada güncel tutulması, ikinci bir denetimde aynı yaptırımla karşılaşma riskini azaltır. Alt işveren ilişkisi varsa, sözleşmeye belge yükümlülüğüne ilişkin açık bir madde konulması yerinde olur.
Bu yazı bilgilendirme amacı taşır; tebliğ ekindeki meslek listeleri ve geçiş süreleri zaman içinde değişebildiğinden, elinizdeki tutanak ve ceza kararı incelenmeden nihai bir değerlendirme yapılmamalıdır.