Merkezi yönetim kesin hesap kanunu teklifi eki cetvellerin düzenlenmesine ilişkin genel tebliğ, kamu idarelerinin bütçe uygulama sonuçlarını hangi formatta ve hangi takvimde raporlayacağını belirler. Kesin hesap, bütçenin uygulanma biçiminin yasama denetimine sunulmasını sağlayan bir mali hesap verme aracıdır ve dayanağı 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'dur.
Kesin Hesabın İşlevi
Bütçe kanunu ile verilen ödeneğin ne kadarının kullanıldığı, hangi tertiplere aktarma yapıldığı ve gelir tahminlerinin ne ölçüde gerçekleştiği kesin hesap cetvellerinde görünür. Cetveller yalnızca muhasebe çıktısı değildir; idarenin bütçe disiplinine uygunluğunun izlenmesine hizmet eder. Bu nedenle cetvellerdeki bir tutarsızlık, tek başına bir kayıt hatası olarak değil, ödenek üstü harcama gibi daha ağır bir bulgunun göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Cetvel Hazırlığında Sık Yapılan Hatalar
- Ödenek aktarma ve ekleme işlemlerinin cetvele yansıtılmaması.
- Devreden ödenek ile iptal edilen ödeneğin karıştırılması.
- Emanet hesaplarındaki tutarların yıl sonunda kapatılmaması.
- Bütçe emaneti ile bütçeleştirilmiş borçların ayrımının yapılmaması.
- Birim düzeyindeki icmallerin idare toplamıyla tutmaması.
Harcama Birimleri Açısından Sorumluluk
Kesin hesap verileri, harcama birimlerinin yıl içi kayıtlarından üretilir. Bu nedenle hatanın kaynağı çoğu zaman merkez muhasebe biriminde değil, harcama biriminin belge akışındadır. Sorumluluk değerlendirmesinde harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin kontrol yükümlülüğü ayrı ayrı ele alınır; her görevli yalnızca mevzuatın kendisine yüklediği denetim kapsamından sorumlu tutulur.
Denetim Bulgusuna Karşı Hazırlık
- Bulgunun ilgili olduğu mali yılı ve tertip kodunu netleştirin.
- O dönemde yürürlükte olan tebliğ ve rehber metnini esas alın.
- Cevabınızı yevmiye kaydı ve dayanak belge düzeyinde belgelendirin.
- Aynı bulgunun önceki yıllarda nasıl değerlendirildiğini karşılaştırmalı olarak sunun.
- Yargılamaya konu bir sorumluluk iddiası doğarsa süreleri ayrı bir takvimde izleyin.
Bu metin genel bilgilendirme içindir; kesin hesap kaynaklı sorumluluk tartışmaları belge zincirine dayandığından, somut bulgular için kayıtların ayrıntılı incelenmesi gerekir.