Aktif işgücü hizmetleri; mesleki eğitim kursları, işbaşı eğitim programları ve girişimcilik desteklerini kapsayan uygulamalardır. Yönetmelik, bu programların kimler tarafından, hangi şartlarla yürütüleceğini ve tarafların yükümlülüklerini düzenler. Programın tarafları kurum, hizmet sağlayıcı (kurs/işyeri) ve katılımcıdır; uyuşmazlıklar da çoğunlukla bu üçlü ilişkiden doğar.
Katılımcının Statüsü: İşçi mi, Kursiyer mi?
İşbaşı eğitim programına katılan kişi ile işyeri arasında kural olarak iş sözleşmesi kurulmuş sayılmaz; ilişki program sözleşmesine dayanır. Ancak fiilî durum belirleyicidir. Katılımcı diğer işçilerle aynı işi yapıyor, aynı talimat düzenine tabi tutuluyor ve programın eğitim niteliği fiilen ortadan kalkmışsa, ilişkinin iş sözleşmesi olarak nitelendirilmesi gündeme gelebilir. Bu nitelendirme; ücret, kıdem ve ihbar talepleri bakımından sonuç doğurur.
İşverenin İstihdam Taahhüdü
Programlarda çoğunlukla, katılımcının belirli bir oranda ve sürede istihdam edilmesi taahhüdü aranır. Taahhüde uyulmaması hâlinde yapılan ödemelerin geri istenmesi söz konusu olur. İşveren açısından kritik noktalar şunlardır:
- İstihdam süresinin hangi tarihte başladığının bordro ve sigorta kayıtlarıyla örtüşmesi,
- Katılımcının kendi isteğiyle ayrılması hâlinde bunun yazılı olarak belgelenmesi,
- Haklı nedenle yapılan fesihlerde gerekçenin dosyada bulunması,
- Yerine yeni katılımcı alınabiliyorsa bunun süresi içinde yapılması.
Devamsızlık ve Program Dışı Bırakılma
Katılımcının belirlenen devam yükümlülüğünü yerine getirmemesi, programdan çıkarılma ve ödeme kesintisi sonucunu doğurabilir. Sağlık raporu, doğum, askerlik gibi hâllerde devamsızlığın mazeretli sayılması için belgenin süresi içinde ilgili birime sunulması gerekir. Sonradan sunulan raporlar çoğu kez kabul edilmemektedir.
Uyuşmazlık Doğduğunda Sıralama
- Program sözleşmesinin imzalı nüshasını ve eklerini temin edin; yükümlülükler burada tanımlıdır.
- Ödeme kesintisi veya geri isteme yazısının gerekçesini ve tarihini kayda geçirin.
- Öncelikle idari itiraz yolunu kullanın; sonuç alınamazsa uyuşmazlığın niteliğine göre idari yargı ya da iş yargısı ayrımını değerlendirin.
- İş ilişkisi iddiası taşıyan taleplerde, dava öncesi arabuluculuk şartını göz ardı etmeyin.
Hizmet Sağlayıcının Sorumluluğu
Kursu yürüten kuruluş bakımından, eğitim programının onaylanan içerikle uyumlu yürütülmesi, yoklama kayıtlarının doğru tutulması ve fiilen katılmayan kişilerin devam etmiş gösterilmemesi esastır. Gerçeğe aykırı yoklama ve belge düzenlenmesi, sözleşmesel yaptırımların yanında cezai sorumluluğu da gündeme getirebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Program şartları ve geri ödeme koşulları dönemsel olarak değiştiğinden, size bildirilen yazının içeriğiyle birlikte dosyanızın uzman bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi tavsiye edilir.