Tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı (TMGD) ve tehlikeli mal taşımacılığı sürücü eğitimine ilişkin yönetmelik, ADR rejimine bağlı olarak faaliyet gösteren taşımacı, dolduran, boşaltan, paketleyen ve yükleyen işletmeler ile eğitim kuruluşlarının yükümlülüklerini düzenler. Uyuşmazlıkların çoğu yönetmeliğin esasından değil, belge/yetkilendirme işlemlerinin idari usulünden doğar.
Kimler Danışman Bulundurmak Zorunda?
Yükümlülük, işletmenin fiilen yaptığı işleme ve elleçlediği tehlikeli madde sınıfına göre belirlenir. Bu nedenle bir denetimde ilk tartışma "biz taşımacı değiliz" savunmasında düğümlenir. Faaliyetin niteliği; sözleşmeler, sevk irsaliyeleri, tesis kayıtları ve fiilî iş akışı birlikte okunarak tespit edilir. İşletme, yükümlülük kapsamı dışında olduğunu iddia ediyorsa bunu belgeye dayandırmalıdır.
Sürücü Eğitimi ve Belge Geçerliliği
- SRC/ADR türü eğitim belgeleri, taşınan sınıfa (örneğin tank, patlayıcı, radyoaktif) göre farklı yeterlilik gerektirir; belgenin varlığı tek başına yeterli değildir.
- Belge yenileme dönemleri kaçırıldığında taşıma fiilen belgesiz hâle gelir; bu, hem idari yaptırıma hem sözleşmesel sorumluluğa yol açar.
- Eğitim kuruluşunun yetkisinin askıya alınması, o dönemde verilen belgelerin geçerliliği yönünden ayrı bir sorun doğurabilir.
İdari Yaptırım Kararına Karşı Ne Yapılır?
Yönetmeliğe aykırılık tespit edildiğinde uygulanan idari para cezası ve faaliyet/belge kısıtlamaları idari işlemdir. Bu işlemlere karşı izlenecek yol, cezanın dayanağına göre değişir: Kabahatler Kanunu kapsamındaki para cezalarında sulh ceza hâkimliğine başvuru, faaliyet durdurma/belge iptali gibi işlemlerde ise idari yargı yolu gündeme gelir. Yanlış merciye yapılan başvuru süreyi durdurmaz; tutanağın hangi hükme dayandığı en başta okunmalıdır.
Tebligat ve Süre Yönetimi
- Denetim tutanağının tebliğ tarihini, tebligat zarfı veya elektronik tebligat kaydıyla birlikte saklayın.
- Tutanakta belirtilen kanun/madde dayanağını not edip başvuru yolunu buna göre belirleyin.
- İşletme adresi güncel değilse tebligat, muhatabın haberi olmadan geçerli sayılabilir; adres ve KEP kayıtlarını güncel tutun.
- İtiraz dilekçesine, denetim anındaki fiilî duruma ilişkin fotoğraf, kayıt ve personel belgelerini ek yapın.
Uyum İçin Kayıt Düzeni
Danışman raporları, kaza/olay bildirimleri, araç ve ambalaj uygunluk belgeleri ile personel eğitim dosyaları tek bir arşivde tutulmalıdır. Denetimde sunulamayan belge, sonradan ibraz edilse dahi tespit anındaki aykırılığı ortadan kaldırmayabilir; bu nedenle uyum, denetim sonrası değil öncesinde kurgulanır.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her işletmenin faaliyet yapısı ve elleçlediği madde sınıfı farklıdır. Bir denetim tutanağı veya belge iptali söz konusuysa, dosyanın somut belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.