Radyoaktif kirliliğe maruz kalmış alanlarda yürütülen iyileştirme faaliyetleri, teknik uzmanlık kadar hukuki sorumluluk planlaması gerektirir. Radyoaktif Kirliliğe Maruz Kalmış Alanların Çevresel İyileştirme Faaliyetlerinin Yetkilendirilmesine İlişkin Yönetmelik, bu işleri yürütecek kuruluşların hangi koşullarda yetkilendirileceğini düzenler. Firmalar açısından esas soru ise, yetki alındıktan sonra doğan sorumluluğun sınırıdır.
Yetkilendirme Başvurusunun Omurgası
Yetki başvurularında değerlendirme, kural olarak üç eksende yapılır: teknik yeterlilik, personel niteliği ve kalite/güvenlik yönetim sistemi. Bu üçünden biri eksikse dosya genellikle esasa girilmeden tamamlanma talebiyle geri döner. Başvuru öncesinde personelin belgelerinin geçerlilik tarihlerinin ve ekipman kalibrasyonlarının kontrol edilmesi, süreçteki en yaygın gecikme nedenini ortadan kaldırır.
Faaliyet Sırasında Kayıt Disiplini
- Saha giriş-çıkış, ölçüm ve doz kayıtlarının tarih bazlı tutulması.
- Çıkarılan atığın miktar, tür ve nihai bertaraf yerinin belgelenmesi.
- Taşıma işlemlerinde sevk belgelerinin zincir hâlinde saklanması.
- Olay ve olağan dışı durum raporlarının gecikmeden düzenlenmesi.
Çevresel Sorumluluğun İki Katmanı
Bu tür faaliyetlerde sorumluluk yalnızca idari değildir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nda benimsenen kirleten öder ilkesi çerçevesinde idari yaptırım gündeme gelirken, üçüncü kişilerin zararı bakımından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri devreye girebilir. Ayrıca çevrenin kasten veya taksirle kirletilmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda ayrıca suç olarak düzenlenmiştir. Bu üç katmanın aynı olaydan doğabileceği, sözleşme kurulurken göz önünde tutulmalıdır.
Alt Yüklenici Kullanımında Risk
- Alt yüklenicinin de gerekli yetkiye sahip olup olmadığı yazılı olarak teyit edilmelidir.
- Sözleşmede sorumluluk paylaşımı ve rücu koşulları açıkça düzenlenmelidir.
- Sigorta teminatının faaliyetin niteliğini kapsayıp kapsamadığı kontrol edilmelidir.
- Saha kayıtlarının asıl yüklenicide de eş zamanlı tutulması sağlanmalıdır.
Yetkinin Askıya Alınması İhtimali
Denetimde tespit edilen aykırılıklar, yetkinin sınırlandırılması veya askıya alınması sonucunu doğurabilir. Böyle bir karar devam eden sözleşmeler bakımından zincirleme zarar yaratacağından, tebliğ alınır alınmaz hem idari başvuru yolunun hem de yürütmenin durdurulması talebinin değerlendirilmesi gerekir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sahanın niteliği, kirlilik düzeyi ve yetki kapsamı sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, projenize özgü hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.