Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, avukat ile iş sahibi arasındaki ücret ilişkisinin taban sınırını ve mahkemelerce hükmedilecek karşı taraf vekalet ücretinin ölçüsünü belirleyen düzenlemedir. Tarife her yıl Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Uyuşmazlıkların büyük kısmı tarifenin kendisinden değil, hangi kalemin hangi işe uygulanacağının yanlış eşleştirilmesinden doğar.
Tarife Neyi Belirler, Neyi Belirlemez
Tarife bir taban düzenlemesidir: Avukatlık Kanunu uyarınca tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz, ancak taraflar üst sınır bakımından serbestçe anlaşabilir. Buna karşılık mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekalet ücreti, sözleşmeyle kararlaştırılan ücretten bağımsızdır ve doğrudan tarife üzerinden hesaplanır. Bu iki kalemi birbirine karıştırmak, müvekkile yapılan tahsilat hesabında en sık görülen hatadır.
Maktu mu, Nispi mi?
Konusu para ile ölçülebilen davalarda ücret, hüküm altına alınan miktar üzerinden nispi olarak; konusu para ile ölçülemeyen işlerde ise maktu olarak belirlenir. Kısmen kabul kısmen ret hâlinde her iki taraf lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi kuraldır. Karar metnindeki bu ayrımın gözden kaçması, icra takibi aşamasında talep edilen tutarın dosyaya uymamasına yol açar.
Uygulamada Sık Görülen Hesap Hataları
- Davanın açıldığı yıl ile karar tarihindeki tarifenin karıştırılması
- Islah veya bedel artırımından sonra nispi ücretin güncellenmemesi
- Birden fazla davacı/davalı bulunan dosyalarda ücretin tek kalem gibi hesaplanması
- Görevsizlik, yetkisizlik veya davanın açılmamış sayılmasına karar verilen hâllerde ücretin hiç talep edilmemesi
- İcra takibinde takip öncesi ve sonrası vekalet ücretinin ayrıştırılmaması
Hatalı Hükme Karşı Ne Yapılabilir
Vekalet ücreti, hükmün eklentisi niteliğindedir; bu nedenle kural olarak esas hükümle birlikte kanun yoluna götürülür. Sadece vekalet ücreti kalemine yönelik itiraz da mümkündür, ancak süre esas karara ilişkin kanun yolu süresiyle birlikte işler. Karar kesinleşmişse hesap hatası niteliğindeki açık yanlışlıklar için maddi hata düzeltimi yolu gündeme gelir; nitelendirme hatası bu yolla giderilemez.
Dosya Öncesi Kontrol Listesi
- İşin türünü tarifedeki kalemle birebir eşleştirin.
- Sözleşmeyi yazılı yapın ve tarife altı ücret kararlaştırmayın.
- Talep sonucunu ve ıslah tutarlarını nispi hesaba yansıtın.
- Karar örneği elinize geçtiğinde ücret kalemini ilk gün kontrol edin.
- Kanun yolu süresini esas hükümle birlikte takvime işleyin.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Tarife yıllık olarak değiştiğinden, hesaplamada mutlaka dosyanızın ilgili döneminde yürürlükte olan metne bakılmalı ve tereddüt hâlinde bir hukukçudan görüş alınmalıdır.