Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Başkanlığın en yüksek karar ve danışma organı olan Kurulun toplanma düzenini, gündem oluşturma yöntemini, karar yeter sayısını ve görüş üretme usulünü düzenler. Kurulun kuruluşu ve görevleri, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'a dayanır; yönetmelik bu görevlerin nasıl yerine getirileceğini somutlaştırır.
Dini Görüş ile İdari İşlem Ayrımı
Hukuki tartışmanın düğümlendiği nokta burasıdır. Kurulun ürettiği metinlerin bir kısmı dini soruya verilen görüş niteliğindedir ve kişilerin hukuki durumunda doğrudan değişiklik yaratmaz. Bir kısmı ise yayın incelemesi, eser hakkında karar veya Başkanlık teşkilatını bağlayan düzenleyici nitelikte olabilir. İdari yargıda dava açılabilmesi için işlemin icrai, yani kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte olması aranır. Bu ayrım yapılmadan açılan davalar, esasa girilmeden usulden reddedilebilir.
Kurul Sürecinde Usul Denetimi Başlıkları
- Toplantı ve karar yeter sayısı: Yönetmelikte öngörülen sayıya uyulmadan alınan karar, şekil yönünden sakattır.
- Gündeme alma usulü: Başvurunun gündeme alınmaması halinde bunun gerekçesinin bildirilip bildirilmediği önem taşır.
- Görevlendirme ve rapor: İnceleme konusunda raportör görevlendirmesinin usulüne uygunluğu, kararın dayanağını etkiler.
- Bildirim: Kararın ilgilisine tebliği yapılmamışsa, süreler işlemeye başlamaz.
Yayın ve Eser İncelemelerinde Hak Arama
Bir eser veya yayın hakkında verilen olumsuz kararlar, eser sahibi bakımından maddi ve manevi sonuç doğurabilir. Böyle bir durumda önce kararın hukuki niteliği tespit edilmeli, ardından ifade ve bilim özgürlüğü ile din hizmetlerinin yürütülmesi arasındaki dengeye ilişkin argümanlar somut belgelerle desteklenmelidir. Kararın gerekçesinin talep edilmesi, sonraki başvurunun içeriğini belirleyen ilk adımdır.
Başvuru Sırası
- Elinizdeki metnin görüş mü yoksa icrai karar mı olduğunu, doğurduğu sonuca bakarak belirleyin.
- Kararın tam metnini ve gerekçesini yazılı olarak talep edin; bilgi edinme mevzuatı bu talebin dayanağı olabilir.
- Kurum içi başvuru imkanı varsa önce onu tüketin ve yanıt tarihini kaydedin.
- İdari dava düşünülüyorsa, 2577 sayılı Kanun'daki süre ve usul kurallarına göre hazırlık yapın.
Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. İşlemin niteliğine göre izlenecek yol tamamen değiştiğinden, somut kararınızı bir hukukçuya inceletmeden başvuru yapmamanız isabetli olur.