Elektrikli ve elektronik eşyalarda bazı zararlı maddelerin kullanımının kısıtlanmasına ilişkin düzenleme, ürünlerde belirli tehlikeli maddelerin ağırlıkça sınır değerlerin üzerinde bulunmasını yasaklar. Uygulamada bu düzenleme, üretici ve ithalatçıyı yalnızca kendi üretimi bakımından değil, tedarik zincirinin tamamı bakımından sorumlu kılar. Rehber, uyum dosyasının nasıl kurulacağına ve denetimde nelerin istendiğine odaklanır.
Sorumluluk Neden Tedarikçide Bitmez?
Nihai ürünün uygunluğundan sorumlu olan, ürünü kendi adı veya markasıyla piyasaya arz edendir. Bir bileşenin tedarikçiden "uygundur" beyanıyla alınmış olması, denetimde tek başına yeterli sayılmayabilir. Beyanın ölçüm verisine dayanıp dayanmadığı, hangi parti için geçerli olduğu ve homojen malzeme bazında mı yoksa bileşen bazında mı düzenlendiği sorgulanır.
Uyum Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Ürün ağacı ve homojen malzeme listesi
- Her malzeme için tedarikçi uygunluk beyanı
- Analiz/test raporları ve ölçüm yöntemi bilgisi
- Risk değerlendirmesi ve numune seçim gerekçesi
- Teknik dosya ve uygunluk beyanının imzalı nüshası
Denetim Sürecinin İşleyişi
- Piyasadan numune alınır veya belge incelemesi yapılır.
- Belge eksikliği tespit edilirse tamamlama için süre verilir.
- Gerekirse yetkili laboratuvarda analiz yaptırılır.
- Sınır değer aşımı tespitinde ürünün piyasaya arzı durdurulur.
- Düzeltici faaliyet, piyasadan çekme veya geri çağırma ile idari para cezası gündeme gelir.
Analiz Sonucuna İtiraz
Analiz sonucuna itirazda belirleyici olan, numunenin nasıl alındığıdır. Homojen malzeme bazında yapılması gereken ölçümün bileşen bütünü üzerinden yapılması, sonucu doğrudan etkileyebilir. Numune alma tutanağında hangi parçadan, hangi yöntemle numune alındığının yazılı olması ve şahit numunenin usulüne uygun ayrılması, itiraz hakkını fiilen kullanılabilir kılar.
Muafiyet ve İstisnaların Doğru Kullanımı
Bazı uygulamalar için tanınan istisnalar süreli ve kapsamı dar tutulan istisnalardır. Bir ürünün istisna kapsamında olduğu ileri sürülüyorsa, istisnanın ürün kategorisine ve tarihe göre hâlâ geçerli olup olmadığı teyit edilmelidir. Süresi dolmuş bir istisnaya dayanmak, denetimde en hızlı reddedilen savunmadır.
Sözleşmesel Koruma
Tedarik sözleşmesine; uygunluk beyanı sunma, malzeme değişikliğini önceden bildirme, test raporlarını güncel tutma ve uygunsuzluktan doğan zararı karşılama (rücu) hükümlerinin konması, yaptırım riskinin ticari olarak dengelenmesini sağlar.
Buradaki bilgiler genel çerçevededir; ürün kategoriniz, kullanılan malzemeler ve yürürlükteki istisna listesine göre değerlendirme farklılaşacağından, denetim veya ceza sürecinde dosyanıza özgü hukuki destek almanız tavsiye edilir.