Üniversitelerin toplumsal duyarlılık projeleri merkezleri; öğrenci gönüllülüğü, sosyal sorumluluk çalışmaları ve topluma hizmet uygulamalarını kurumsal bir çatı altında yürütür. Faaliyetin "gönüllü" niteliği, hukuki sorumluluğun ortadan kalktığı anlamına gelmez; aksine, kampüs dışında ve çoğu zaman kırılgan gruplarla çalışıldığı için özenli bir çerçeve gerektirir.
Gönüllü Öğrenci, İşçi Değildir — Ama Korumasız da Değildir
Gönüllü katılım bir iş sözleşmesi kurmaz; ancak üniversite, düzenlediği faaliyette katılımcının güvenliğini sağlama yükümlülüğü altındadır. Saha çalışmasında meydana gelen bir zararda, organizasyonu yapan kurumun gözetim ve özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği tartışılır. Bu nedenle katılımcı listesi, brifing tutanağı, ulaşım düzeni ve sigorta kapsamı gibi unsurların yazılı hâle getirilmesi, sonraki bir uyuşmazlıkta kurumun en somut savunma aracıdır.
Kırılgan Gruplarla Çalışırken
- Çocuklara yönelik faaliyetlerde veli onayının ve kurum izninin ayrı ayrı alınması
- Bakım kurumları ve okullarla yürütülen çalışmalarda protokolün yazılı yapılması
- Fotoğraf ve video çekimi için ayrı, amaca özgü açık rıza alınması; genel katılım formunun bunun yerine geçmemesi
- Sağlık ve sosyal duruma ilişkin bilgilerin 6698 sayılı Kanun kapsamında özel nitelikli veri sayılabileceğinin gözetilmesi
Sosyal Medya Paylaşımının Görünmeyen Riski
Projelerin tanıtımı için yapılan paylaşımlar, iyi niyetle hazırlansa bile kişilik hakkı ihlaline dönüşebilir. Yardım alan kişilerin tanınabilir biçimde paylaşılması, rızası olsa dahi onur kırıcı bir sunumla birleştiğinde hukuka aykırı sayılabilir. İnternet ortamındaki içerikler bakımından 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma ve erişim engelleme mekanizmaları devreye girebilir. Merkezin iletişim yönergesinde, hangi görselin hangi izinle paylaşılabileceği açıkça belirlenmelidir.
Merkez Yönetimi İçin Proje Dosyası Standardı
- Her proje için amaç, süre, katılımcı listesi ve sorumlu akademisyeni içeren bir onay formu oluşturun.
- Saha çıkışlarında güvenlik brifingini tutanakla belgeleyin.
- Bağış toplanan projelerde gelir-gider kaydını ayrı tutun ve şeffaf biçimde raporlayın.
- Görsel materyal için amaç sınırlı rıza formu kullanın ve saklama süresi belirleyin.
- Proje bitiminde toplanan kişisel verilerin imhasını veya anonim hâle getirilmesini kayıt altına alın.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir proje kurgusunun taşıdığı riskler, faaliyetin türüne ve muhatap gruba göre değiştiğinden, protokol ve form setlerinin hukukçu gözüyle hazırlanması önerilir.