Motorlu araçlar ve römorkları ile bunlar için tasarlanan aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerin genel güvenliği ve yapım özellikleri hakkında Yönetmelik, Avrupa Birliği düzenlemesiyle uyumlu şekilde araçların piyasaya arz edilebilmesi için karşılanması gereken teknik güvenlik gerekliliklerini belirler. Üretici, ithalatçı ve distribütörler bakımından ürün güvenliği hukukunun somut uygulama alanlarından birini oluşturur.
Tip Onayı Zinciri Nasıl İşler?
Bir aracın trafiğe çıkabilmesi için tip onayı alınması, onayın kapsamına giren aksam ve sistemlerin de ayrıca belgelendirilmiş olması gerekir. Zincirin herhangi bir halkasındaki eksiklik, nihai ürünün uygunsuz sayılmasına yol açar. Uygulamada sık görülen sorun, tedarikçiden alınan bir parçanın belgesinin kapsam dışı bir varyantı kapsaması ve bunun montaj sonrası fark edilmesidir.
Uygunsuzluk Tespit Edildiğinde Yükümlülükler
- Riskin değerlendirilmesi ve yetkili idareye gecikmeksizin bildirim yapılması.
- Düzeltici faaliyetin belirlenmesi: onarım, değişim, geri alma veya geri çağırma.
- Etkilenen araç sahiplerine ulaşılabilir yöntemlerle duyuru yapılması.
- Kampanya kayıtlarının, ulaşılamayan kullanıcılar dâhil tutulması.
Bildirim Yapmamanın Doğurduğu Katmanlı Risk
Güvenlik riskinin bilinmesine rağmen bildirilmemesi, ürün güvenliği mevzuatı kapsamında idari para cezasıyla sonuçlanmakla kalmaz. Zarar doğduğunda, üreticinin riski önceden bildiği ancak harekete geçmediği yönündeki tespit, tazminat sorumluluğunun ağırlaşmasına ve bazı hâllerde ceza soruşturmasına zemin hazırlar. Bu nedenle iç risk değerlendirme kayıtlarının, hangi tarihte hangi bilginin bilindiğini gösterecek şekilde tutulması kurumsal bir zorunluluktur.
Tüketici Tarafındaki Talepler
Araç sahibi yönünden, ayıplı mal hükümleri ile üreticinin sorumluluğuna ilişkin kurallar birlikte işler. Tüketici, satıcıya karşı ayıp hükümlerine dayanabileceği gibi, güvenlik açığından doğan zararlar için üreticiye de yönelebilir. Uyuşmazlığın parasal sınırına göre tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yolu izlenir. Geri çağırma kampanyasının varlığı, ayıbın bilindiğini gösteren güçlü bir başlangıç delili işlevi görebilir.
Üretici ve İthalatçı İçin Uyum Adımları
- Her varyant için teknik dosya ve uygunluk beyanının eşleştirildiği bir izlenebilirlik tablosu tutun.
- Tedarikçi sözleşmelerine, belge kapsamı dışına çıkan teslimlerde rücu ve tazminat hükümleri koyun.
- Saha şikâyetlerini kategorize eden ve eşik aşıldığında otomatik bildiren bir iç uyarı sistemi kurun.
- Yönetmelik değişikliklerini ve geçiş hükümlerini üretim planlamasıyla senkronize takip edin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tip onayı ve geri çağırma süreçleri teknik dosya incelemesi gerektirdiğinden, bir uygunsuzluk tespiti hâlinde ürün güvenliği hukukunda çalışan bir hukukçuyla birlikte hareket edilmesi önerilir.