Tanıklık, kanunen yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür; ancak bu yükümlülük tanığın kendi cebinden karşılanmasını gerektirmez. Her yıl yayımlanan tanıklık ücret tarifesi, tanığa ödenecek ücretin çerçevesini belirler. Bu rehber, tanığın hangi kalemleri talep edebileceğini ve talebin usulünü ele alır.
Tarifenin Kapsadığı Kalemler
Tarife esas olarak iki unsuru karşılar: tanığın duruşmaya katılım nedeniyle uğradığı kazanç kaybı ve zorunlu yol ve konaklama gideri. Kazanç kaybı, tanığın mesleği ve o gün çalışamadığı süre dikkate alınarak takdir edilir. Yol gideri ise fiilen kullanılan ulaşım aracına göre belgelendirilebilir. Talep edilmediği takdirde ödemenin kendiliğinden yapılmayabileceği, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır.
Talep Nasıl ve Ne Zaman İletilir
- Duruşmada tanıklığınız bittikten sonra, salondan ayrılmadan önce talebinizi mahkemeye sözlü olarak bildirin ve tutanağa geçirtin.
- Yol ve konaklama için bilet, fiş veya fatura gibi belgeleri hazır bulundurun.
- Kazanç kaybı için çalışma durumunuzu gösteren belge (işveren yazısı, serbest çalışıyorsanız faaliyet belgesi) sunun.
- Ödemenin yapılacağı banka hesap bilgisini kalem yazı işlerine iletin.
Davet, Zorla Getirme ve Mazeret
Tanık usulüne uygun davetiyeye rağmen gelmezse, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda öngörülen tedbirler gündeme gelir; zorla getirme kararı verilebilir ve giderler tanığa yükletilebilir. Bu nedenle katılamayacak durumda olan tanığın, duruşma gününden önce belgeli mazeretini mahkemeye ulaştırması gerekir. Sağlık raporu, görev yazısı veya yurt dışında bulunma kaydı bu kapsamda değerlendirilir.
Tanığın Korunmasına İlişkin İmkânlar
Beyanı nedeniyle kendisinin veya yakınlarının güvenliği bakımından ciddi tehlike bulunduğunu düşünen tanık, mevzuatta öngörülen koruma tedbirlerinden yararlanma talebini mahkemeye veya savcılığa iletebilir. Ayrıca kimlik ve adres bilgilerinin dosyada gizlenmesi, ses ve görüntü kaydı yoluyla dinleme gibi usuller mevzuatta düzenlenmiştir. Bu talepler de tutanağa geçirilmelidir; sözlü olarak koridorda iletilen istekler dosyaya yansımaz.
Sık Karşılaşılan Yanlış Bilinenler
- Ücretin yalnızca ceza davalarında ödendiği düşünülür; hukuk yargılamalarında da talep edilebilir.
- Aynı gün birden fazla dosyada tanıklık yapılması hâlinde talebin her dosya için ayrı değerlendirilmesi gerekir.
- Talep edilen tutarın takdiri mahkemeye aittir; tarife üst sınırı aşan bir beklenti karşılanmaz.
Bu metin tanıkların bilgilenmesi amacıyla hazırlanmış genel bir açıklamadır. Dosyanızın niteliğine göre usul farklılıkları bulunabileceğinden, tanıklığınızın hukuki sonuçları konusunda tereddüdünüz varsa duruşma öncesinde bir hukukçuya danışmanız faydalı olur.