Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, alternatif uyuşmazlık çözümü alanında akademik çalışma, eğitim ve farkındalık faaliyetleri yürütür. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tahkim ve Arabuluculuk Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin amacını, organlarını ve faaliyet alanlarını belirler. Uygulamada en çok karıştırılan husus, böyle bir merkezin görevi ile kanunda düzenlenen zorunlu arabuluculuk ve tahkim süreçlerinin birbirinden farkıdır.
Akademik Merkez ile Kanuni Süreç Ayrımı
Merkezin faaliyetleri esas olarak araştırma, eğitim, seminer ve yayın niteliğindedir. Bir uyuşmazlığın dava şartı olarak arabuluculuğa götürülmesi ya da tahkim yoluyla çözülmesi ise ayrı bir hukuki zemine dayanır. Dava şartı arabuluculukta başvuru, kanunda belirlenen usule göre arabuluculuk bürosuna yapılır. Merkez üzerinden yürütülen bir eğitim veya danışma faaliyeti, bu kanuni başvurunun yerine geçmez. Bu ayrımın gözden kaçması, dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın usulden reddine yol açabilir.
Tahkim Yolunun Tercih Edildiği Hâller
Tahkim, tarafların iradesine dayanır ve geçerli bir tahkim anlaşması bulunmasını gerektirir. Bu yola başvururken dikkat edilecek unsurlar:
- Tahkim şartının sözleşmede açık ve tereddütsüz biçimde yer alması
- Uyuşmazlığın tahkime elverişli bir konu olması
- Hakem sayısı, seçim usulü ve tahkim yerinin belirlenmiş olması
- Uygulanacak usul kurallarının önceden kararlaştırılması
Belirsiz kaleme alınmış tahkim şartları, yetki tartışmasıyla zaman kaybına yol açan başlıca sebeptir.
Arabuluculuk Sürecinde Süre Yönetimi
Arabuluculuk süreci, dava açma süresi bakımından önem taşıyan sonuçlar doğurur. Sürecin başladığı ve sona erdiği tarihler, son tutanakla belgelenir. Anlaşamama ile sonuçlanan bir süreçte dava açılırken bu tutanağın dilekçeye eklenmesi gerekir. Toplantılara katılım durumunun tutanağa doğru yansıtılması ise, yargılama giderleri bakımından sonuç doğurabildiğinden ayrıca dikkat gerektirir.
Uyuşmazlığa Girmeden Önce Değerlendirilecekler
- Uyuşmazlığınızın zorunlu arabuluculuk kapsamında olup olmadığını tespit edin.
- Sözleşmenizde tahkim şartı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Başvurunun yapılacağı doğru merci ve büroyu önceden belirleyin.
- Süreçte düzenlenen tüm tutanakların imzalı örneğini saklayın.
- Anlaşma sağlanırsa belgenin icra edilebilirliğini ayrıca değerlendirin.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hangi yolun uyuşmazlığınıza uygun olduğu sözleşmenize ve talebinizin niteliğine göre değişeceğinden, süreç başlamadan önce hukuki görüş almanız zaman ve hak kaybını önler.