Yurt dışında alınan ilköğretim, ortaöğretim ve denklik kapsamındaki diğer belgelerin Türkiye'de geçerli sayılabilmesi için denklik işlemi yapılır. Millî Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği, bu işlemin hangi belgelerle, hangi birim tarafından ve hangi ölçütlere göre yürütüleceğini düzenler. Başvurucular açısından en kritik aşama, eksik belge veya eğitim süresinin karşılanmadığı gerekçesiyle verilen olumsuz kararlardır.
Denklik Başvurusunda Belge Zinciri
Denklik dosyasının omurgasını diplomanın aslı, transkript, öğrenim süresini gösteren belge ve bunların usulüne uygun tasdiki oluşturur. Yabancı resmî belgelerin Türkiye'de kullanılabilmesi için apostil şerhi ya da ilgili ülke bakımından konsolosluk onayı gerekir. Tercümenin yeminli tercüman tarafından yapılmış ve noter onaylı olması istenir. Zincirin bir halkasındaki eksiklik, dosyanın esasına hiç girilmeden iade edilmesine yol açar.
En Sık Karşılaşılan Ret Gerekçeleri
- Eğitim kurumunun ilgili ülkede tanınmıyor olması.
- Öğrenim süresinin Türkiye'deki karşılığını doldurmaması.
- Uzaktan/açık öğretim biçiminin kabul edilmemesi.
- Öğrencinin fiilen o ülkede bulunduğunu gösteren kayıtların bulunmaması.
- Belgelerde ad-soyad ve doğum tarihi uyuşmazlığı.
Fiilî Bulunuş Sorunu
Yüz yüze eğitim öngören programlarda, öğrencinin ilgili dönemde o ülkede bulunduğunun ortaya konması istenebilir. Bu noktada pasaport giriş-çıkış kayıtları, ikamet izni belgesi ve okul devam çizelgeleri belirleyici olur. Başvurucunun bu kayıtları başvuru anında sunması, sonradan istenmesini beklemekten daha güvenlidir.
Olumsuz Karara Karşı İzlenecek Yol
Denklik talebinin reddi bireysel idari işlemdir. Karara karşı idarece öngörülmüş bir itiraz mekanizması varsa önce o işletilir; sonuç alınamazsa idari yargıda iptal davası açılır. İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki dava açma süresi kararın tebliğinden itibaren işler ve hak düşürücüdür. Uygulamada en sık görülen kayıp, e-Devlet üzerinden yapılan tebligatın açılmaması ya da açıldığı hâlde süre başlangıcının hesaplanmamasıdır.
Dava Aşamasında Güçlü Argüman Kurmak
- Kararın gerekçesinde dayanılan yönetmelik hükmünü tespit edin ve dosyanızın o hükme neden girmediğini somutlaştırın.
- Eğitim kurumunun ilgili ülkedeki tanınırlığını, o ülkenin resmî yetkili makamından alınacak yazıyla belgeleyin.
- Ders içeriklerini ve kredi/saat karşılıklarını gösteren onaylı belgeleri ekleyin.
- Benzer durumda olup denkliği verilen hâllere ilişkin idari uygulamayı, eşitlik yönünden gündeme getirin.
- Öğrenim hakkının kesintiye uğradığını gösteriyorsa yürütmenin durdurulmasını ayrıca talep edin.
Yukarıdaki bilgiler denklik süreçlerinin genel işleyişini anlatır. Her başvurunun ülkesi, okul türü ve belge yapısı farklı olduğundan, ret kararı elinize ulaştığında süreyi kaçırmadan dosyanızın ayrıntılı biçimde incelenmesi önerilir.