Üniversite bünyesinde kurulan uzaktan eğitim uygulama ve araştırma merkezleri, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun araştırma ve uygulama merkezi kurulmasına ilişkin hükümlerine dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenir. İzmir Bakırçay Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği de bu çerçevede merkezin amacını, faaliyet alanlarını, organlarını ve bu organların görevlerini belirler.
Merkez Yönetmeliği Ne Tür Bir Düzenlemedir?
Bu tür yönetmelikler, üniversite senatosunun teklifi ve yetkili kurul kararı sonrası Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleyici idari işlem niteliğindedir. Dolayısıyla hem soyut, genel bir norm oluştururlar hem de idari yargı denetimine tabidirler. Merkezin faaliyetleri kapsamında öğrenciye, öğretim elemanına veya üçüncü kişilere yönelik alınan bireysel kararlar ise bu yönetmeliğe dayanan uygulama işlemleridir.
Organ Yapısı ve Yetki Dağılımı
Uzaktan eğitim merkezlerinin yönetmeliklerinde tipik olarak üç kademeli bir yapı görülür:
- Müdür: Merkezi temsil eder, faaliyet programını yürütür ve rektöre karşı sorumludur.
- Yönetim Kurulu: Merkezin çalışma programını karara bağlar, ders/materyal üretim süreçlerine ilişkin ilkeleri belirler.
- Danışma Kurulu (öngörülmüşse): İstişari nitelikte görüş verir; kararları bağlayıcı değildir.
Bir işlemin hangi organca alınması gerektiği, hukuki geçerliliğin ilk ve en sık atlanan koşuludur. Yönetim kurulunun karar alması gereken bir konuda tek başına müdür imzasıyla işlem tesis edilmesi, yetki unsuru bakımından sakatlık yaratır.
Uzaktan Eğitime Özgü Uyuşmazlık Başlıkları
Uzaktan eğitim faaliyeti yüz yüze eğitimden farklı riskler doğurur. Uygulamada en çok tartışma yaratan konular şunlardır:
- Çevrim içi sınavlarda teknik arıza veya bağlantı kopması nedeniyle sınavın geçersiz sayılması ya da öğrencinin başarısız kabul edilmesi.
- Gözetim (proctoring) yazılımlarıyla toplanan kamera, ekran ve biyometrik verilerin işlenmesi. Bu veriler bakımından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında aydınlatma yükümlülüğü ve hukuka uygun bir işleme şartının bulunması gerekir.
- Ders materyallerinin, video kayıtlarının ve sunumların telif hakkı ile üniversite platformunda paylaşım koşulları.
- Sınav güvenliğine ilişkin tespitler üzerine başlatılan disiplin süreçlerinde delilin nasıl elde edildiği ve öğrenciye savunma hakkının usulüne uygun tanınıp tanınmadığı.
Uyuşmazlık Halinde İzlenecek Yol
Merkez veya ilgili birim tarafından tesis edilen bireysel işleme karşı önce üniversite içindeki itiraz mekanizması işletilir. Bu yol tüketildikten veya idarece cevap verilmedikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yönetmeliğin kendisinin hukuka aykırı olduğu iddia ediliyorsa, düzenleyici işleme karşı doğrudan dava açılabileceği gibi, uygulama işlemiyle birlikte de dava konusu edilebilir. Her iki halde de dava açma süresinin kaçırılmaması belirleyicidir; sürenin başlangıcı için tebliğ tarihi veya öğrenme tarihi belgeyle ortaya konmalıdır.
Dosya Hazırlığında Dikkat Edilecekler
Öğrenci veya personel tarafında hazırlık yapılırken, işlemin dayandığı yönetmelik maddesinin yürürlükteki metni, işlem tarihindeki hâliyle temin edilmelidir. Sistem kayıtları, oturum logları, e-posta bildirimleri ve platform ekran görüntüleri zamanında talep edilmezse sonradan elde edilmesi güçleşir; bu nedenle delil taleplerinin erken aşamada yazılı olarak yapılması yerinde olur.
Yukarıdaki açıklamalar yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Merkez yönetmelikleri üniversiteden üniversiteye farklılık gösterdiğinden, somut bir işlem söz konusu olduğunda ilgili metnin güncel hâli üzerinden hukukçu değerlendirmesi alınması önerilir.