Yargılamaya tanık olarak çağrılan kişi, çağrıya uymak zorunda olduğu gibi bu nedenle uğradığı kayıp bakımından da korunur. Her yıl yayımlanan Tanıklık Ücret Tarifesi, tanığa ödenecek ücret ile yol ve konaklama giderlerinin çerçevesini belirler. Bu rehber, tarifenin pratikte nasıl işlediğine ve talebin nasıl usulüne uygun ileri sürüleceğine odaklanır.
Ücret Hakkının Hukuki Temeli
Ceza yargılamasında tanığın gider ve ücret hakkı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda, hukuk yargılamasında ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun tanık dinlenmesine ilişkin hükümlerinde düzenlenmiştir. Ödeme, tanığın kaybettiği zamanla ve katlandığı masrafla orantılı bir karşılık niteliğindedir; tanıklığın bir gelir kaynağına dönüştürülmesi amaçlanmaz.
Tarife Kapsamındaki Kalemler
- Tanığın duruşma nedeniyle kaybettiği zamana karşılık ödenen ücret.
- Gidiş-dönüş yol gideri; mutat taşıta göre hesaplanır.
- Aynı gün dönüşün mümkün olmadığı hâllerde konaklama ve yeme-içme gideri.
Talebi Zamanında İleri Sürmemenin Sonucu
Uygulamada en sık karşılaşılan kayıp, tanığın duruşma bittikten sonra ayrılması ve ücret talebini hiç dile getirmemesidir. Talep, kural olarak dinlenme sırasında, duruşma tutanağına geçirilerek ileri sürülmelidir. Tutanağa geçmeyen bir talebin sonradan ispatı güçleşir; özellikle yol ve konaklama giderleri belge sunulmadığında karşılanmayabilir.
Adım Adım Talep Yolu
- Duruşma günü davetiyeyi ve kimliğinizi yanınızda bulundurun.
- Bilet, otogar fişi veya konaklama faturasını saklayın.
- Beyanınız alındıktan sonra hâkimden ücret ve gider talebinizin tutanağa yazılmasını isteyin.
- Ödemenin banka hesabına yapılması için IBAN bilgisini kalemine bildirin.
- Karara bağlanan tutar düşükse, tarifedeki kalemleri belirterek itiraz edilebileceğini not edin.
Çağrıya Uymamanın Ayrı Riski
Ücret hakkı, tanıklık yükümlülüğünün bir karşılığıdır; ancak bu yükümlülük ihmal edildiğinde sonuç ağırdır. Usulüne uygun çağrıya rağmen mazeretsiz gelmeyen tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir ve doğan giderler tanığa yükletilebilir. Hastalık ya da zorunlu görev gibi bir mazeret varsa, duruşma gününden önce yazılı olarak mahkemeye bildirilmesi ve belgelendirilmesi gerekir.
Gider Avansı ile İlişkisi
Hukuk yargılamasında tanık giderleri, kural olarak tanığı gösteren tarafın yatırdığı gider avansından karşılanır. Avansın yetersiz kalması hâlinde mahkeme tamamlanması için süre verir; bu süreye uyulmaması tanığın dinlenmesinden vazgeçilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Bu yönüyle tarife, yalnızca tanığı değil delil stratejisini de ilgilendirir.
Aktarılan bilgiler genel usul bilgisi düzeyindedir; dosyanızın türüne ve mahkemenin uygulamasına göre farklılık doğabileceğinden, önemli bir tanık dinletmeden önce vekilinizle görüşmeniz uygun olur.