154 kV (PS-5 Gaziantep-1) Brş.N.-Kuzeyşehir enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılması, 4140 sayılı Kararla düzenlenmiştir. Bu rehberin ekseni, acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluk denetiminde tartışılan asıl mesele olan aceleliğin gerekçesidir.
İletim Hattı Kamulaştırmasının Ayırt Edici Yönü
İletim hatları, dağıtım hatlarına göre daha geniş bir güvenlik koridoru ve daha büyük direk yerleri gerektirir. Bu durum iki sonuç doğurur: irtifak nedeniyle kısıtlanan alan büyür ve parselin geri kalanının kullanım değeri daha fazla etkilenir. Bedel tartışmasında bu ikinci etki, yani hattın geçmediği kısımda oluşan değer kaybı çoğu zaman gözden kaçar.
Aceleliğin Hukuki Ölçütü
Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırma usulünün istisnasıdır. İdarenin projeyi bir an önce tamamlama isteği tek başına acelelik gerekçesi sayılmaz; kararın dayandığı olağanüstü durumun somut biçimde ortaya konması beklenir. İptal davasında en verimli tartışma alanı burasıdır: kararın gerekçesinin genel ifadelerle mi yoksa proje takvimi, arz güvenliği gibi somut verilerle mi desteklendiği.
Yürütmenin Durdurulması Talebinde Somut Zarar
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğması aranır. Talep dilekçesinde zararın soyut anlatımı yeterli olmaz. Etkili bir anlatım; kesilecek ağaçların sayısını, üretimi duran seranın kapasitesini, işletmenin gelir kaybını veya yapıya olan mesafeyi belgeye bağlar.
Dava Öncesi Sıralanacak İşlemler
- Kararın öğrenildiği tarihi belgeleyin.
- Parselin hattın koridoruna göre konumunu haritada gösterin.
- Alternatif güzergâh bulunduğuna dair teknik değerlendirmeyi hazırlayın.
- Telafisi güç zararı gösteren fotoğraf, rapor ve kayıtları derleyin.
- Yürütmenin durdurulması talebini dava dilekçesinde açıkça belirtin.
İptal Davası Devam Ederken Bedel Dosyası
İptal davasının açılmış olması, bedel tespiti ve tescil dosyasının kendiliğinden durmasını sağlamaz. Bu nedenle iki dosyanın paralel yürütülmesi, duruşma ve bilirkişi takvimlerinin birlikte izlenmesi gerekir. İki dosyada birbiriyle çelişen beyanda bulunmamak da ayrıca dikkat edilecek noktadır.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar; proje güzergâhı ve parselinizin konumu sonucu değiştirebileceğinden, dava kararı öncesinde dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız yerinde olacaktır.