Mevcut bir enerji iletim hattının güzergâhının değiştirilmesi, yani deplase edilmesi, çoğu zaman yeni taşınmazların kamulaştırılmasını gerektirir. Bu tür projelerde idare acele kamulaştırma yoluna başvurabilir ve süreç, klasik kamulaştırmaya göre çok daha hızlı ilerler. Malikin haklarını koruyabilmesi, sürecin hangi aşamasında olduğunu doğru tespit etmesine bağlıdır.
Deplase Projelerinin Ayırt Edici Yanı
Deplase hâlinde iki hat aynı anda gündeme gelir: terk edilecek eski güzergâh ve kurulacak yeni güzergâh. Eski hat üzerindeki irtifak hakkının terkin edilip edilmeyeceği, taşınmazın kullanım değerini doğrudan etkiler. Yeni hattın geçtiği parselde bedel istenirken, eski hattan kaynaklanan kısıtlamanın kaldırılıp kaldırılmadığının tapu kaydından kontrol edilmesi gerekir.
Acele Kamulaştırmada İşleyiş
Acele kamulaştırma, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenmiştir. Bu usulde idare, mahkemece yaptırılan ilk tespit üzerine belirlenen bedeli bloke ederek taşınmaza el koyabilir; bedelin nihai olarak belirlenmesi ise sonraki aşamada gerçekleşir. Yani el koyma ile bedelin kesinleşmesi aynı an değildir ve malik, ilk tespit rakamını nihai bedel sanmamalıdır.
Malikin Elindeki İki Ayrı Yol
- Bedele ilişkin yol: Bedel tespiti ve tescil davasında, taşınmazın niteliği, verim durumu, yapı ve ağaç varlığı ile kısıtlamanın kalan kısımda doğurduğu değer kaybı tartışılır. Bu dava asliye hukuk mahkemesinde görülür.
- İşleme ilişkin yol: Acele kamulaştırma kararının hukuka uygunluğu ise idari yargıda tartışılır. Buradaki inceleme bedeli değil, kararın dayanağını ve aceleliği gerektiren koşulların bulunup bulunmadığını kapsar.
Bedeli Etkileyen Somut Veriler
- Tapu kaydı, çap ve varsa imar durumu belgesi
- Taşınmazın fiilî kullanımını gösteren fotoğraf ve tarihli kayıtlar
- Ağaç, dikili tesis ve yapı için sayım tutanakları
- Aynı bölgede yapılmış emsal satışlara ilişkin belgeler
- Tarımsal gelir hesabında esas alınacak ürün ve verim verileri
En Sık Yapılan Hata
Uygulamada malikler çoğunlukla tebligatı aldıktan sonra beklemeyi tercih eder. Oysa keşif ve bilirkişi incelemesi sırasında sunulamayan belgenin sonradan dosyaya girmesi güçleşir. Keşif öncesi hazırlık, bu tür dosyalarda bedeli en çok etkileyen aşamadır.
Yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Deplase projelerinde eski ve yeni güzergâhın hukuki durumu parsel bazında farklılaştığından, tapu kaydınız ve tebliğ edilen belgelerle birlikte hukuki destek almanız uygun olur.