Mersin ili sınırlarında tesis edilecek “9M3074 Fındıkpınarı-Tepeköy Enerji Nakil Hattı” için bazı taşınmazların TEDAŞ Genel Müdürlüğü eliyle acele kamulaştırılmasına dair 4217 sayılı Karar, güzergâha denk gelen parsel malikleri bakımından doğrudan sonuç doğurur. Aşağıda, bu tür bir karara karşı hangi mercide, hangi süre içinde ve nasıl bir dosyayla hareket edileceği ele alınmaktadır.
Acele kamulaştırmayı olağan usulden ayıran nokta
Olağan kamulaştırmada idare önce satın alma (uzlaşma) usulünü işletir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27. maddesine dayanan acele kamulaştırmada ise idare, Cumhurbaşkanı kararına dayanarak bedel tespiti tamamlanmadan taşınmaza el koyabilir. Enerji nakil hattı projelerinde bu yol sıkça tercih edilir; malik çoğu kez durumu arazide yapılan keşif ya da direk yeri kazısıyla fark eder. Pratik sonuç, itiraz için elde kalan zamanın kısalmasıdır.
Karara karşı nereye başvurulur?
Acele kamulaştırmanın dayanağı olan Cumhurbaşkanı kararı bir idari işlemdir ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay’da iptal davasına konu edilir. Dava açma süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na göre altmış gündür; süre kural olarak kararın Resmî Gazete’de yayımını, tebliğini ya da işlemin öğrenildiği tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Buna karşılık taşınmazın bedelinin belirlenmesi ve idare adına tescili, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinin işidir. İki dosya birbirinden bağımsız yürür.
Süreyi kaçırmamak için tutulacak kayıtlar
- Resmî Gazete yayım tarihi ve ekli listede parselin yer alıp almadığı
- İdareden gelen her yazının zarfı, tebliğ tarihi ve tebliğ şekli
- Arazide yapılan ilk fiilî işlemin tarihi (tarih bilgisi taşıyan fotoğraf, tanık)
- Güncel tapu kaydı, çap örneği ve varsa imar durumu belgesi
Dava açmak el koymayı kendiliğinden durdurur mu?
Durdurmaz. İdari yargıda dava açılması işlemin yürütmesini otomatik olarak askıya almaz; yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmeli ve telafisi güç zarar somut biçimde ortaya konmalıdır. Bu nedenle dilekçede hattın parseli hangi noktadan kestiği, kalan alanın kullanılabilirliği ve sürmekte olan tarımsal faaliyet somut verilerle anlatılmalıdır.
Yatırılan bedeli tahsil ederken dikkat
Acele el koyma aşamasında mahkemece takdir edilerek bankaya yatırılan tutarın çekilmesi, kural olarak sonraki bedel tartışmalarını kendiliğinden sona erdirmez; yine de ödemeye ilişkin beyanların ihtirazi kayıt konularak verilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Parselin konumu, vasfı ve tebligatın seyri her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, süre işlemeye başlamadan dosyanın bir avukatla birlikte değerlendirilmesi yerinde olur.