Ankara’da tesis edilecek “Topaklı Yeni KÖK-İkizce KÖK Enerji Nakil Hattı” için taşınmazların acele kamulaştırılmasına dair 4248 sayılı Karar bağlamında maliklerin en çok zaman kaybettiği konu, doğru mahkemeyi seçmektir. Aynı olaydan doğan talepler farklı yargı kollarına dağıldığından, yanlış mercie yapılan başvuru hem masraf hem de süre kaybı demektir.
İdari yargıda görülecek olanlar
Acele kamulaştırmanın dayanağı olan Cumhurbaşkanı kararının iptali talebi idari yargının konusudur ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca Danıştay’da ilk derece davası olarak açılır. Kamu yararı kararının hukuka aykırılığı, güzergâh seçiminin gerekçesizliği veya acele kamulaştırma koşullarının bulunmadığı yönündeki iddialar bu dosyanın konusudur. Dava süresi 2577 sayılı Kanun uyarınca altmış gündür.
Adli yargıda görülecek olanlar
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili davası ise 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Acele el koyma talebi de aynı mahkemeye yapılır. Bedelin azlığı, muhdesatın hesaba katılmaması, değer düşüklüğü gibi tüm parasal itirazlar bu dosyanın içinde ileri sürülür.
Kamulaştırmasız el atma hâli
İdare, usulüne uygun bir kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen girmiş ve üzerinde tesis kurmuşsa durum değişir. Fiilî el atma hâlinde tazminat talebi adli yargıda ileri sürülür. Buna karşılık taşınmazın imar planıyla kamu hizmetine ayrılıp uzun süre kamulaştırılmaması gibi, işlemden kaynaklanan kısıtlamalarda idari yargı gündeme gelir. Bu ayrım, dilekçenin hangi mahkemeye verileceğini belirleyen temel ölçüttür.
Başvurudan önce üç soru
- Talebim bir idari işlemin iptaline mi, yoksa bir paranın ödenmesine mi yönelik?
- Ortada usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi var mı, yoksa fiilî bir müdahale mi söz konusu?
- Sürenin başladığı tarihi belgeleyebiliyor muyum?
Bu değerlendirme genel niteliktedir. Görev ve yetki tespiti dosyanın somut verilerine bağlı olduğundan, dilekçe hazırlanmadan önce tapu kaydı ve tebligat evrakıyla birlikte hukuki görüş alınması tavsiye edilir.