Türk Akreditasyon Kurumu tarafından uygulanan akreditasyon kullanım ücreti ve payına ilişkin tebliğ, akredite kuruluşların akreditasyon markasını kullanmaları karşılığında ödeyecekleri mali yükümlülüğü düzenler. Uygulamadaki tartışmalar genellikle ücretin matrahı ve beyanın doğruluğu etrafında toplanır.
Yükümlülüğün niteliği
Akreditasyon kullanım payı, akredite kuruluşun kapsam dahilinde yürüttüğü uygunluk değerlendirme faaliyetlerinden elde ettiği gelirle ilişkilendirilen bir kamusal mali yükümlülüktür. Bu niteliği nedeniyle, ödeme ihtilafları özel hukuk alacağı gibi değil, idari işlem ve idari alacak rejimi çerçevesinde değerlendirilir.
Beyan aşamasındaki tipik hatalar
- Akreditasyon kapsamı dışındaki faaliyet gelirinin matraha dahil edilmesi veya kapsam içi gelirin dışarıda bırakılması
- İptal edilen veya iade edilen faturaların düzeltilmemesi
- Grup şirketleri arasındaki hizmetlerde gelirin hangi tüzel kişiye ait olduğunun karıştırılması
- Beyanın süresinde verilmemesi nedeniyle gecikme sonuçlarının doğması
Matrah ve dönem uyuşmazlıkları
Kuruluşun muhasebe kayıtları ile beyan arasındaki farklar, denetimde en çok sorgulanan noktadır. Hangi gelirin akreditasyon kapsamında sayılacağı tartışmalıysa, kapsam belgesindeki tanımlar ve düzenlenen raporların içeriği birlikte değerlendirilmelidir. Kapsam belgesiyle uyumlu ayrıntılı gelir ayrıştırması tutmak, sonradan yapılacak incelemede en güçlü savunma aracıdır.
Ek tahakkuk halinde izlenecek yol
- Tahakkuk yazısının tebliğ tarihinin belgelenmesi
- Hesaplama yönteminin ve dayanak alınan verilerin yazılı olarak istenmesi
- Kuruma düzeltme başvurusu yapılması ve karşı hesaplamanın sunulması
- Sonuç alınamazsa idari yargı yolunun süresi içinde değerlendirilmesi
- Ödeme yapılması halinde ihtirazi kayıt konusunun gözden kaçırılmaması
Marka kullanımına ilişkin ayrı risk
Akreditasyon markasının kapsam dışında veya yanıltıcı biçimde kullanılması, mali yükümlülükten bağımsız olarak akreditasyonun askıya alınması ya da geri çekilmesi sonucunu doğurabilir. Tanıtım materyalleri ve rapor başlıklarının kapsam belgesiyle birebir uyumlu olması bu riski azaltır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; tebliğ metni ve ücret esasları dönemsel olarak güncellendiğinden, kuruluşunuza ilişkin hesaplamada yürürlükteki metne ve dosya verilerinize göre değerlendirme yapılmalıdır.