Harçlar Kanunu genel tebliğleri yargı harçlarının maktu tutarlarını ve nispi harçların hesaplanma esaslarını ilgilendiren düzenlemeler içerir. Dava açan taraf için bu düzenlemelerin en somut yansıması, dosyanın açılışında ve karar aşamasında istenen harçlardır. Harcın eksik yatırılması, esasa girilmeden dosyanın akıbetini belirleyebilir.
Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Karar Harcı
Dava açarken alınan harçlar tek kalem değildir. Başvurma harcı davanın açılmasına, peşin harç talep edilen değere, karar ve ilam harcı ise hükmedilen miktara bağlanır. Nispi harca tabi davalarda dava değerinin doğru gösterilmesi bu nedenle usuli bir zorunluluktur. Değerin sonradan artırılması hâlinde ek harç gündeme gelir.
Eksik Harç Bildiriminden Sonra Ne Olur
Mahkeme eksikliği tespit ettiğinde tamamlanması için süre verir ve bu süre kesindir. Verilen sürede harç tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılabilir, takip edilmeyen dosya sonunda davanın açılmamış sayılmasına kadar gidebilir. Uygulamada asıl kayıp, muhatabın tebligatı geç öğrenmesinden doğar:
- UYAP üzerinden bildirimlerin düzenli kontrol edilmemesi
- Vekilin adres veya iletişim bilgilerinin güncellenmemesi
- Tatil dönemlerinde tebligatın takipsiz kalması
- Muhtara yapılan tebligatın fark edilmemesi
Adli Yardım Talebi
Harç ve gider yükünü karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım kurumu öngörülmüştür. Talebin dava dilekçesiyle birlikte veya yargılama sırasında ileri sürülmesi mümkündür. Talebi destekleyen gelir, malvarlığı ve sosyal durumu gösteren belgeler dosyaya eklenmezse istem çoğunlukla reddedilir. Reddedilen adli yardım talebinden sonra harcın yatırılması için tanınan süre de ayrıca takip edilmelidir.
Harç Yönünden Dosya Açılışı Kontrolü
- Talebinizin nispi mi maktu mu harca tabi olduğunu belirleyin.
- Dava değerini belgelere dayandırarak hesaplayın.
- Ödeme makbuzlarını dosya numarasıyla eşleştirerek saklayın.
- Islah veya talep artırımı hâlinde ek harcı zamanında yatırın.
Fazla Yatırılan Harç
Davanın reddi, feragat veya sulh gibi hâllerde harcın bir kısmının iadesi söz konusu olabilir. İade talebi kural olarak kararın kesinleşmesinden sonra ve dosyanın bulunduğu mahkeme nezdinde ileri sürülür. Talep dilekçesine karar örneği ile ödeme makbuzunun eklenmesi süreci kısaltır.
Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; harç hesabı davanın türüne ve talebin şekline göre değiştiğinden, açılacak veya derdest bir dosyada hesabın bir hukukçu tarafından kontrol edilmesi tavsiye edilir.