Akreditasyon belgesi taşıyan laboratuvarlar, muayene ve belgelendirme kuruluşları için Türk Akreditasyon Kurumunca uygulanacak akreditasyon kullanım ücreti/payına dair Tebliğ (TÜRKAK: 2026/1), akreditasyonun sürdürülmesi karşılığında ödenecek mali yükümlülüğün çerçevesini çizer. Uygulamada tartışma çoğu zaman ücretin varlığından değil, hangi faaliyet cirosu üzerinden ve hangi dönem için hesaplandığından doğar.
Ücret mi, pay mı? Ayrımın pratik sonucu
Tebliğde akreditasyon kullanımı karşılığı olarak öngörülen bedel, sabit bir belge ücretinden farklı olarak kuruluşun akredite kapsamda ürettiği hizmet hacmiyle ilişkilendirilebilir. Bu nedenle kuruluşun muhasebe kayıtlarında akredite ve akredite olmayan faaliyetleri ayrıştırması, sonradan yapılacak bir tarh veya düzeltme işleminde en güçlü savunma aracıdır. Ayrıştırılmamış ciro, tamamı akredite faaliyet sayılma riskini doğurur.
Beyan dönemi ve gecikmenin sonuçları
Kuruluşun kendi beyanı esas alınıyorsa, beyanın süresinde ve doğru verilmesi asıldır. Eksik beyan hâlinde yalnızca fark bedeli değil, akreditasyonun askıya alınması gibi idari sonuçlar da gündeme gelebilir; askı kararı ise kuruluşun düzenlediği raporların geçerliliği bakımından zincirleme etki yaratır. Bu yüzden beyan takvimi, akreditasyon çevrim takvimiyle birlikte tek bir izleme tablosunda tutulmalıdır.
İdari işleme karşı başvuru mantığı
Ücret/pay tahakkuku ve buna bağlı askı, iptal gibi kararlar idari işlem niteliğindedir. Bu tür işlemlerde önce kuruma yapılacak itirazın hakkı koruyup korumadığı, tebliğ tarihinin nasıl belgelendiği ve dava açma süresinin hangi anda işlemeye başladığı ayrı ayrı değerlendirilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde yürüyen bu süreçte tebligatın usulüne uygunluğu, çoğu dosyada esastan önce çözülmesi gereken ilk sorundur.
Kuruluş içinde tutulması gereken kayıtlar
- Akredite kapsam belgesi ve kapsam değişikliği yazışmaları
- Akredite faaliyetlere ilişkin ayrıştırılmış gelir tabloları
- Kuruma yapılan beyanların tarih ve teyit kayıtları
- Ödeme dekontları ile tahakkuk yazılarının eşleştirilmiş dosyası
Sözleşmelere yansıyan yön
Akreditasyon bedelindeki değişiklik, kuruluşun müşterileriyle imzaladığı uzun süreli hizmet sözleşmelerinde fiyat uyarlama hükmü yoksa doğrudan kuruluşun üzerinde kalır. Yeni tebliğ yayımlandığında mevcut sözleşme portföyünün bu açıdan gözden geçirilmesi, sonraki yılın maliyet planlamasını doğrudan etkiler.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup somut bir tahakkuk ya da askı işlemi söz konusuysa, tebliğ metninin güncel hâli ve dosyanızdaki yazışmalar birlikte incelenmeden sonuç çıkarılmamalıdır.