Arsa Ofisi mevzuatında, üretilen arsaların belirlenen amaç doğrultusunda kullanılmasını güvence altına alan hükümler yer almıştır. Bu hükümlerin uygulanmasına ilişkin yönetmelik de, tahsis edilen taşınmazın amacına uygun kullanılmaması hâlinde idareye tanınan yetkileri düzenlemiştir. Bugün karşılaşılan uyuşmazlıklar, çoğunlukla yıllar önce yapılmış bir tahsisin şartlarının ihlal edildiği iddiasından doğar.
Amaca Aykırılık İddiası Nasıl İleri Sürülür
İdare, taşınmazın tahsis amacı dışında kullanıldığını ileri sürerek geri alım veya sözleşmenin feshi yoluna gidebilir. Bu iddianın somutlaştırılması gerekir: hangi tarihte, hangi kullanımın, hangi taahhüde aykırı düştüğü gösterilmelidir. Malik açısından savunmanın dayanağı ise genellikle, gecikmenin idareden veya mevzuattan kaynaklanan sebeplere bağlı olduğudur.
İspat Yükü ve Delil Stratejisi
- İmar planı değişikliği nedeniyle inşaata başlanamadığını gösteren belediye yazıları.
- Ruhsat başvurusu ve reddine ilişkin evrak.
- Altyapı, yol veya elektrik bağlantısının sağlanmadığına dair kurum yazıları.
- Yapı denetim ve iş yeri açma kayıtlarıyla fiilî kullanımın belgelenmesi.
- Uydu görüntüsü ve tarihli fotoğraflarla kullanım geçmişinin ortaya konması.
Geri Alımın Sonuçları
Geri alım gerçekleşirse yalnızca mülkiyet değil, taşınmaz üzerinde yapılmış imalatların akıbeti de tartışma konusu olur. Ödenen bedelin iadesi, yapılan masrafların karşılığı ve iyiniyetli üçüncü kişilerin durumu ayrı başlıklardır. Taşınmaz bu arada başkasına devredilmişse, kayıttaki şerhin varlığı sonraki malikin iyiniyet iddiasını zayıflatır.
Usul Bakımından Kritik Nokta
İdarenin tesis ettiği işleme karşı süresinde başvurulmaması, esasa ilişkin haklı savunmaların dinlenmemesine yol açar. Tebliğ edilen her yazının niteliği ayrıca değerlendirilmelidir: bir yazı bilgilendirme mi, yoksa hukuki sonuç doğuran icrai bir işlem mi? Bu ayrım, sürenin ne zaman başladığını belirler ve uygulamada en sık gözden kaçan husustur.
Yol Haritası
- Tahsis sözleşmesindeki yükümlülükleri madde madde çıkarın.
- Her yükümlülük için yerine getirildiğini ya da imkânsız hâle geldiğini gösteren belgeyi eşleştirin.
- İdareyle yapılan tüm yazışmaları tarih sırasına dizin.
- Süresi işleyen bir işlem varsa, önce başvuruyu yapıp delil toplamayı sonraya bırakmayın.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; geri alım tehdidiyle karşılaşan taşınmazlarda sözleşme metni ve idari yazışmalar incelenmeden savunma kurgusu oluşturulmamalıdır.