Sivil savunma bakımından halk tarafından yapılacak teşkilât ve alınacak tedbirlere ilişkin düzenlemeler, kamu kurumlarının yanında bina ve iş yeri sahiplerine, yöneticilere ve sakinlere de somut ödevler yükler. Bu ödevlerin çoğu, günlük hayatta görünmez olduğu için ancak bir yangın, deprem veya tahliye gerektiren olay sonrasında hukuki gündeme gelir.
Yükümlülük kime düşüyor
Uygulamada sorumluluk zinciri genellikle şöyle kurulur: bina veya iş yeri maliki, kat malikleri kurulu ve yönetici, varsa görevlendirilmiş sivil savunma sorumlusu ve nihayet ilgili idare. Bir olay sonrasında sorulan ilk soru, tedbir alma ödevinin kimde olduğu ve bu kişinin ödevini yerine getirdiğini belgeyle gösterip gösteremediğidir.
Somut tedbir başlıkları
- Tahliye planının hazırlanması ve görünür yerde asılması
- Yangın söndürme cihazlarının bulundurulması ve periyodik bakımı
- Kaçış yollarının ve merdivenlerin açık tutulması, kapı yönlerinin doğru olması
- Sığınak olarak ayrılan alanların amacı dışında kullanılmaması
- Acil durum irtibat listesinin güncel tutulması
- Sakinlere yönelik bilgilendirme ve tatbikat
Kat malikleri açısından karar alma
- Ortak alanlarda yapılacak tedbir çalışmaları için kat malikleri kurulunda karar alınmalı ve karar defterine işlenmelidir.
- Karara katılmayan malik bakımından da yükümlülüğün devam ettiği hallerde, karar örneğinin usulünce tebliği önem taşır.
- Gider paylaşımı ve masrafın hangi kalemden karşılanacağı kararda açıkça yazılmalıdır.
- Yöneticinin eksikliği bildirmesine rağmen karar alınmaması hâli, sonraki sorumluluk değerlendirmesinde belirleyici olabilir.
Sığınak alanının amacı dışında kullanımı
Sığınak olarak ayrılmış alanın depo, otopark veya bağımsız bölüm gibi kullanılması, hem idari yaptırım hem de olay sonrasında ağırlaştırıcı bir sorumluluk unsuru olarak karşımıza çıkar. Böyle bir kullanım varsa, önce eski hâle getirme yönünde karar alınması ve sürecin belgelenmesi en sağlıklı yoldur.
Denetim ve idari yaptırımla karşılaşınca
Denetim sonucu düzenlenen tutanaklarda tespit edilen eksikliğe karşı, süresi içinde itiraz edilmesi ve verilen düzeltme süresinin takvime işlenmesi gerekir. Verilen süre içinde eksikliğin giderildiği, fatura, fotoğraf ve bakım kaydıyla ispatlanabilir hale getirilmelidir. Eksiklik giderilmiş ancak belgelenmemişse, ikinci denetimde aynı sonuçla karşılaşılması sık görülür.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; bina ve iş yeri özelinde hangi tedbirlerin zorunlu olduğu yapının kullanım amacına ve ilgili idari düzenlemelere göre değişir, sorumluluk doğurabilecek konularda önceden hukuki değerlendirme almak yerinde olur.