Adapazarı Ballıkaya Baraj Gölü Havzası kapsamında 154 ve 380 kV enerji iletim hatlarının güzergâhının değiştirilmesi amacıyla alınan 4732 sayılı acele kamulaştırma kararı, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. lehine bazı taşınmazlarda hızlandırılmış bir el koyma usulünü devreye sokar. Aşağıda, kararın taşınmaz maliki bakımından sonuçları ve hangi yargı yolunun izleneceği ele alınmaktadır.
Deplase kamulaştırmasını diğerlerinden ayıran nokta
Deplase, mevcut bir iletim hattının baraj gölü su kotu nedeniyle yeni bir güzergâha taşınmasıdır. Bu nedenle iki ayrı taşınmaz grubu ortaya çıkar: hattın terk edildiği eski güzergâhtaki parseller ile ilk kez yük altına giren yeni güzergâh parselleri. Malikin hangi grupta olduğu, ileri süreceği talebi de değiştirir. Eski güzergâhta tapudaki irtifak şerhinin terkini gündeme gelirken, yeni güzergâhta bedel ve irtifak alanının genişliği tartışılır.
Kararın denetimi hangi mahkemede yapılır
Acele kamulaştırma kararı bir idari işlemdir; hukuka aykırılık iddiası idari yargıda ileri sürülür. Buna karşılık bedelin belirlenmesi ve idare adına tescil, adli yargıda görülen ayrı bir davanın konusudur. İki sürecin birbirine karıştırılması zaman kaybettiren yaygın bir hatadır: idari yargıda bedel tartışılmaz, asliye hukuk mahkemesinde de kararın kamu yararı yönü esastan incelenmez.
İptal talebinde öne çıkan başlıklar
- Aceleliği haklı kılan somut gerekçenin kararda ve dosyada ortaya konulup konulmadığı
- Kamulaştırılan alanın projenin teknik ihtiyacını aşıp aşmadığı
- Güzergâh seçiminde daha az zarar veren alternatiflerin değerlendirilip değerlendirilmediği
- Taşınmazın niteliğine (mera, orman, sulu tarım arazisi) bağlı izin ve muvafakatlerin varlığı
Malikin ilk hamlesi
- Tapu kaydını, çapı ve varsa imar durumunu güncel tarihli olarak temin edin.
- Kamulaştırma haritası üzerinde parselinizin hangi kısmının ne genişlikte etkilendiğini teknik olarak tespit ettirin.
- Hat geçişinin arta kalan alanda doğurduğu kullanım kısıtını fotoğraf, ürün kaydı ve proje belgeleriyle kayıt altına alın.
- Tebliğ evrakının tarihini ve tebliğ şeklini saklayın; süreler bu tarihe göre işlemeye başlar.
Beklemenin maliyeti
Acele usulde idare, bedel davası sonuçlanmadan taşınmaza fiilen girebilir. Sessiz kalmak çoğu zaman hakkın kendiliğinden korunması anlamına gelmez; dosyaya erken müdahale eden malik hem değerleme aşamasında hem de irtifak alanının sınırlandırılmasında daha güçlü konumda olur.
Buradaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Parselin konumu, projedeki teknik veriler ve tebligat tarihleri her dosyada farklı sonuç doğurabildiğinden, kendi durumunuz için dosya bazlı bir hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.