Bir çekin karşılıksız çıkması, bir senedin protesto edilmesi veya kredi kartı borcunun geciktirilmesi, borç sonradan ödense bile kişinin finansal geçmişinde iz bırakır. 5033 sayılı Kanun, belirli koşulları sağlayan kişilerin geçmişteki bu olumsuz kayıtlarının, bankalar ve finans kuruluşları tarafından kredi değerlendirmesinde dikkate alınmamasını amaçlayan düzenlemelerden biridir. Aşağıda, düzenlemenin pratikte nasıl sonuç doğurduğu ve nerelerde tıkandığı ele alınmaktadır.
Düzenleme Tam Olarak Neyi Değiştirir?
Bu tür kanunlar, geçmişteki gecikmenin hiç yaşanmamış sayılmasını değil; borç yükümlülüğünün kanunda öngörülen şekilde yerine getirilmesi hâlinde, kaydın ileriye dönük değerlendirmelerde olumsuz sicil olarak kullanılmamasını hedefler. Yani ödeme yapılmadan ya da yapılandırma tamamlanmadan doğan bir hak söz konusu değildir. Ödemenin yapıldığını gösteren belge, sürecin merkezindedir.
Kaydın Silinmesi ile Dikkate Alınmaması Aynı Şey Değildir
Uygulamadaki en yaygın karışıklık buradadır. Kayıt, ilgili veri sisteminde tarihsel bir bilgi olarak durmaya devam edebilir; kanunun getirdiği sonuç, bu bilginin kredi kararında aleyhe kullanılmamasıdır. Bu nedenle bir kişi, kaydın sistemde göründüğünü fark ettiğinde otomatik olarak hakkının ihlal edildiğini düşünmemeli, kaydın hangi amaçla ve nasıl kullanıldığına bakmalıdır. Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin genel çerçeve bakımından 6698 sayılı Kanun kapsamındaki hakların da ayrıca gündeme gelebileceği unutulmamalıdır.
Borcunu Ödeyen Kişi İçin Adım Sırası
- Ödeme veya yapılandırmaya ilişkin tüm dekont, makbuz ve kapanış yazılarını tek dosyada toplayın.
- Alacaklı kurumdan borcun kapandığına dair yazılı teyit isteyin; sözlü bilgi yeterli değildir.
- Kayıt bildiriminin güncellenip güncellenmediğini ilgili kuruluş nezdinde kontrol edin.
- Güncelleme yapılmamışsa, önce bildirimi yapan kuruma yazılı başvuruda bulunun.
- Yanıt gelmez veya olumsuz olursa, başvuru ve yanıt yazışmalarını tarih sırasıyla saklayın.
Kredi Talebi Yine de Reddedilirse
Kredi kuruluşları, sicil bilgisinin yanı sıra gelir düzeyi, mevcut borç yükü ve kendi iç politikalarını da değerlendirir. Bu nedenle olumsuz kaydın dikkate alınmaması, kredi verilmesini garanti eden bir sonuç doğurmaz. Red gerekçesinin yazılı olarak istenmesi, gerekçenin kanun kapsamındaki kayda dayanıp dayanmadığını anlamak açısından belirleyicidir.
Sık Karşılaşılan Yanılgılar
- Ödemenin yapılmasıyla kaydın kendiliğinden ve anında düzeleceğini varsaymak.
- Kefil sıfatıyla doğan borçların durumunu ayrıca değerlendirmemek.
- Kısmi ödeme yapıp borcun tamamen kapandığını düşünmek.
- Çekin karşılıksız kalmasının doğurduğu diğer hukuki sonuçları, sicil meselesiyle karıştırmak.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belgeleri ve ödeme geçmişi farklı sonuç doğurabilir; kişisel durumunuz için güncel mevzuat metnini bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.